Batcheet Bak-Bak Aur Bahot Kuch

मच्छी बाजार

2012-02-12T02:58:00.000+05:30

एक संध्याकाळ. वर्सोवा कोळीवाड्याच्या कडेला नुकत्याच बोटीतून ताजे मासे भरून आलेत.

फोटो निकालने आए थे, हलवा लेकर जा रहे हैं|

शलौम शाब - ११

2012-02-10T15:05:00.000+05:30

आता पर्यंत:
भाग १ | भाग २ | भाग ३ | भाग ४ | भाग ५
भाग ६ | भाग ७ | भाग ८ | भाग ९ | भाग १०

तृशिली नदी, हिमालय आता लांब मागे सुटले होते. वेळ हा कधीच पुरा नाही पडत. काही गोष्टी सूक्ष्म असतात म्हणून दिसत नाहीत, अन् काही प्रचंड मोठ्या असतात म्हणून दिसत नाहीत. भेटलेल्या लोकांचे स्वभाव तर कमाल होते. एका परक्या देशात, ओळख ना पाळख तरी आपल्यातला म्हणून घेणारे भेटले की कसलं भारी वाटतं. (वरून तुम्ही ह्या पोस्ट अशुद्धलेखनाकडे दुर्लक्ष करत वाचलंत....) सगळेच अनुभव इथे मोजत बसणे रटाळ वाटेल. बरेच अनुभव स्वतःपुरताच असलेले बरे असतात, योग्य वेळी ते प्रत्येकाच्या पुढ्यात येऊन पडतात. वेळेचं महत्व म्हणतात ते हे असावं. ना की तीन तासात १०० मार्कांचा पेपर सोडवणे. आयुष्यात काही गोष्टी वेळेत झाल्या पाहिजे म्हणून दहावी - बारावीमधे योग्य वेळात पास व्हावं, पण खरंच किती मुलांना इतिहास, गणित, विज्ञान, नागरिक शास्त्रचा मनापासून आभ्यास करावसा वाटतो? (माझ्या मराठी मधे डझनभर चुका आहेत, मी पण शेवटी पास होण्यासाठी केलेला तो आभ्यास.) वेळेच्या महत्वा पोटी जर सगळे गग्या बनू लागले, तर Human Evolution मधे ही सगळ्यात मोठी चूक ठरेल. हजारो वर्षांनी जर माणसाचे परत माकड झाले तर? Evolution Cycle complete होईल! इकडे हिमालय बघितल्यापासून नझारीयाच बदलून गेलाय.

कधी वेळ काढावा लागतो, तर कधी वाचवावा लागतो. विज्ञानाच्या मदतीने आता हे सोप्पं होतांना दिसतंय, इतकं सगळं करून पण अनुभव हा वेळेच्या डबीत बसवता आला नाही. अनुभवाने कसलेल्या हातून होणारे ते काम, कला म्हणून ओळखल्या गेलं पाहिजे. प्रत्येक जण आपापल्या क्षेत्रात कलाकार असतोच.

सकाळी उठल्या बरोबर बर्फाने झाकलेला हिमालय आता दिसत नसला, तरी हरकत नाही. तो इथेच असेल हे निश्चित. पुन्हा एकदा जनरलच्या डब्यात, वर तापलेला सूर्य. गाडीची सावली पण गाडी बरोबर पळतेय. दिवस सरकतो तसं गाडीच्या नवीन सावल्या दिसतात. मग एक धासू वाक्य जुळलं - "माणसाची पारख त्याच्याकडे बघून नाही, तर त्याच्या सावली कडे बघून करावी. तो उजेडाच्या कुठल्या दिशेला उभा आहे ओळखणं सोपं जातं." वाह मग स्वतःवर खुष होऊन आळस देत जनरल डब्याच्या सह-प्रवाश्यांच्या गप्पांमध्ये रंगलो.

आता परवाची गोष्ट, मित्रांबरोबर चायनीज खायला गेलो होतो. तिथल्या नेपाळी वेटरला "दाई" म्हणून हाक मारली. त्याने एकदम हसून बघितलं. कदाचीत त्याला कोणी त्याच्या भाषेत "दादा" म्हणणारा आज भेटेल वाटलं नसेल.

तुम्ही कधी निघताय मग?
The only rules that really matter are these: what a man can do and what a man can't do.(Captain Jack Sparrow.)

आपला (नेपाळ-लेला),

माचाफुको.

शलौम शाब - १०

2012-02-02T19:23:00.000+05:30

काठमांडू आणि पाटण मधून बागमती नदी वाहते. पाटण देखील भारतापुरसारखेच एक इतिहासिक मोल असलेली जागा. सकाळची एक पटकन चक्कर मारून परत फिरलो. मामाचे एक मित्र काठमांडूत असतात. त्यांची पण भेट घ्यावी, म्हणून त्यांना फोन केला. सकाळ संध्याकाळचे जेवण त्यांच्या बरोबर घेण्याचा आग्रह केला. संध्याकाळी तारांकित हॉटेल मधे जेवण, तर सकाळी नाश्त्यासाठी गुरवार असून सुद्धा माझ्या करता ऑम्लेट. त्यांना एकच हळहळ होती, "आधी फोन का नाही केला. आता सगळं बघून झाल्यावर भेटलास आम्हाला." राजभंडारी परिवार सोबत गप्पा आणि जेवणाचे वेग-वेगळ्या पदार्थांचा आस्वाद घेऊन नेपाळ होऊन परतायचे विचार येऊ लागले.

कुठे तरी दिलेल्या वेळेत पोहचण्यात ती मजा नाही, जी मनात येईल तेंव्हा प्रवास करण्यात आहे. नवीन लोक, स्वभावांची ओळख वाढवत. कदाचीत ही लोक मला पुन्हा कधी भेटणार देखील नाही, पण कुठेतरी ह्यांच्या स्वभावाची/विचारांची नोंद घेतल्या गेली होती. कधी एखाद्या बाबतीत आत्मविश्वास असल्यास, आपण त्याची चिंता करत नाही. ती गोष्ट नेमकी कशी होणार, हे आतून बाहेरून माहिती असतं. तिच्यात ना आपण सौंदर्य बघतो, न तिच्यातल्या खुबी बघून भारावून जातो. म्हणूनच मी इथले रस्ते फिरतांना त्यांच्या प्रेमात पडायचो. हेच ते रस्ते होते, जे मला माझ्या मनात येईल त्या ठिकाणी पोहचवत. त्यांनी मला कधी कमीपण नाही दिला. तुम्ही कधी अश्या माणसाला भेटला आहात का, जो शुक्रवार पेठेचे कौतुक करतोये. स्वारगेट बस स्थानकाचे भव्य रूपाचे वर्णन करतो आहे. एकदा काय सगळं घिसा-पिटा वाटू लागलं की मग नवीन जागेचा शोध घ्यावा. कोण जाणे तिथले माणसं आणि त्यांचे राहणीमान बघून आपल्याला स्वतःमधे काही नवीन बदल घडवण्याची प्रेरणा मिळेल. नुसता प्रवास करून, तिथले पर्यटन स्थळे पाहून फिरून येण्यात काय ठेवलंय? अश्या फिरण्यात जर तुम्ही तिथली गर्दी आणि मुंबईच्या लोकल मधल्या गर्दीची तुलना करत राहिलात, तर तुम्ही किती वेळ फिरलात?

अजून आपण एवोल्युशनच्या एका transit stage मधे आहोत. माणूस स्थायिक झाला हे निश्चित, पण ह्यात त्याची mobility hamper झाली आहे. माणसाने आता फक्त कामा पुरताच फिरावे? स्वतःच्या भौतिक previlages चे गुलाम बनून राहावे? Needs आणि previlages मधे फरक आहे. नेमकं साला रोटी कपडा आणि मकान मधे आय-फोन घुसला आणि आम्ही सगळे चक्रावून गेलो! ह्यातून बाहेर पडायचा रस्ता आपण सर्व आप-आपल्या परीने शोधू पाहतो आहोत.

आयुष्य म्हणजे नुसतेच गाठीशी चार पैसे जमवणे. आपल्या अडचणीच्या वेळी खर्च करायचे हे नक्कीच नसावे. ह्या पेक्षा मोठा हेतू क्वचितच कुठे दिसतो. शेवटी सगळ्यांचा एकच शोध चालू आहे, आनंद प्राप्तीचा.

उद्या इथून गोरखपूर गाठायचे.
तिथून पुढे कुठे जायचे ते मला ठाऊक नाही.

शलौम शाब - ९

2012-02-02T02:31:00.000+05:30

इथल्या थंडीची सवय पडली होती. तापमान ४ डिग्री सेल्सियस पर्यंत जाऊन आलं, तरी ही थंडी बोचरी वाटत नाही. इथे इतक्या दूर बसून सगळं काही ओळखीचं वाटू लागलं आहे. प्रत्येक जागेची एक खुबी असते. एकदा काय तुम्ही नव्या ठिकाणी आलात, की इथली प्रत्येक गोष्ट आपल्यासाठी नवीन. कुठलीही वस्तू पहिल्यांदा बघतांना मजाच वाटते. नजर इकडे तिकडे पडत असते, येईल त्या बऱ्या-वाईट अनुभवाची परवा न करता ते सगळे गाठीशी ठेवतो. काही दिवसांनी मी पुन्हा मुंबईत असीन, तिकडे अगदी सराईत मुंबईकर असल्या सारखा फिरीन. इराण्याच्या दुकानातल्या त्या सुंदर जुन्या खुर्च्याचं नवल नसेल मला, ना स्टेशनवर तुंबलेल्या गर्दीची भीती. आज काठमांडू पण मला ओळखीचे वाटू लागलंय. ह्या शहराची जादू आता माझ्यावरून उतरते आहे. आपण कितीही दूर गेलो तरी आपल्या विचारांची आणि स्वभावाची वाही नेहमी आपल्या सोबत असते. हेच विचार आणि हाच स्वभाव आपल्याला तिथे पण दिसून येतो. का नाही मग सगळं ओळखीचं वाटणार? मग ह्या वहीचे नवीन पान उघडणे नवीन विचारांची नोंद करून बघितले पाहिजे.

आज एखादा नेपाळी सिनेमा बघावा म्हंटलं, पण इथे नेपाळी सिनेमा पेक्षा शाहरुखच्या रा-वन ची चलती होती. विषय मिटवून भारतापुर शहर बघायला निघालो. इथून एक तासाचं अंतर आहे. ह्या शहराला खूप इतिहास आहे. वास्तुकला बघण्यासारखी आहे. इथले रस्ते बघून मला शाळेत एका धड्यातल्या चित्रातले stone cobbled road आठवले. सकाळची कामं उरकून बायका स्वेटर विणत होत्या, काही धान्य निवडत. पुरुष मात्र कॅरम खेळण्यात रमले होते. एका ठिकाणी थांका पेन्टिंग स्कूल होती. काही लहान मुलं एका घोळक्यात त्यांच्या मास्तरांचे निरीक्षण करत होते. काही मोठी मंडळी मात्र स्वतः होऊन चित्र घडवत होते. त्यात एक सगळ्यांपेक्षा जास्त अनुभव असलेला विद्यार्थी एक अत्यंत कोरीव थांका रंगवत होता. तो इतरांसारखे कागदावर रंगवत न्हवता. ह्या चित्रांमध्ये symmetry खूप ठिकाणी दिसून येत होती. तिथल्या एका मास्तरने मला माहिती सांगितली. ह्या चित्रांचा वापर गौतम बुद्धांची शिकवण येत्या पिढी-दार पिढीला शिकवण्यासाठी केल्या जातो. जसे आपल्या शाळेत विज्ञान शिकवणाऱ्या बाई periodic table चा हे मोठा चार्ट घेऊन येत, तसं असावं हे. शिकवणीचे चित्रिकरण करण्याची हे सगळ्यात सुलभ आणि सरल पद्धत. हे सुती कापडावर अथवा सिल्कवर रंगवल्या जातं. ह्यात वापरलेले रंग पाल्या पासून किंवा रंगीत दगडांची भुकटी करून त्यात गोंद मिसळून बनवल्या जातात. इथे एक मुलगा सोन्याच्या छोट्याशा तुकड्याला उगाळून बनवलेल्या सोनेरी रंगाने त्याच्या चित्र रंगवत होता. आज ह्या चित्रांना commercial scale वर पण मागणी आहे. ही कला आत्मसात करण्यासाठी ६ ते ७ वर्ष ह्या मुलं नेमाने येऊन इथे शिकतात. तुम्हाला जर काही थांका चित्र बघायची असतील तर मुंबईच्या छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालयला जरूर भेट द्या.

दरबार चौकात पर्यटकांची प्रचंड गर्दी लोटली होती. तिथल्याच एका छोट्याशा घर वजा उपहारगृहात जेवण मागवलं. हे एक तिबेटी उपहारगृह होतं. फ्राईड मोमो मागवले. समोर पाटी "टोंगबा - हॉट बिअर" ची पाटी वाचली. ठरलं तर मग, हॉट बियर हा काय प्रकार आहे तपासून बघायचा. थोड्यावेळात माझ्यासमोर एका मोठ्या अल्युमिनियमच्या पेल्यात अल्युमिनियमचा straw टाकला होता. वरून झाकणी. त्याने एक मोठा थर्मास भरून गरम पाणी आणले. पेल्याची झाकणी उघडली, त्यात आंबवलेली नाचणी होती. त्यात गरम पाणी ओतलं. अल्युमिनियमची नळी खालून चपटी केली होती, त्या मुळे नाचणी वर येत नसे. चवीला तुरट अशी टोंगबा त्या उपहारगृहाच्या मालकाला कडून मग हिला बनवण्याची पद्धत माहिती करून घेतली. आधी नाचणी आणि "मार्छा" (हा काय प्रकार असतो मला माहिती नाही, पण हा तितकाच जरुरी घटक आहे.) आधी शिजवून एका भांड्यात हवा बंद करून ठेवल्या जाते. ६ महिने आंबवलेल्या ह्या नाचणी मधे गरम पाणी मिळवून टोंगबा पेश केली जाते. टोंगबा मधे ६-७ % अल्कोहोल असते. एकदा चवीची सवय पडली, की रुचकर लागते. राक्षी बनवण्याची पण पद्धत सारखीच आहे, फक्त राक्षी बनवतांना तांदूळ देखील वापरता येतात. तांदळाची राक्षी एक महिन्यात आंबते, नाचणीची सहा महिन्यात. थर्मास मधे ५-६ वेळा ग्लास भरता येईल इतके पाणी होतं. इथल्या थंडी करता ही बियर खरंच एक उत्तम पेय आहे. सोबत फ्राईड मोमो होतेच. बढिया वाफाळलेल्या मोमो बरोबर टोंगबाने मजा आणली.

इकडे तिकडे फिरून भटकून आलो. मला इथून लगेच निघायची इच्छा न्हवती. एका ठिकाणी एक toy-maker दिसला. तो काही घोडे बनवत होता. मी सहज त्याला विचारलं, की मी त्याला मदत करू शकतो का म्हणून. त्याने सगळ्यात सोप्पं काम मला दिलं, खिळे ठोकून सगळे तुकडे एकत्र जोडायचे. बसल्या बसल्या सगळ्या घोड्यांचे अव्यय जोडून झाले. घोड्यांची फौज उभी झाली होती. गप्पा मारता मारता सगळे घोडे उभे झाले. घराच्या व्हरांड्यात बसून खेळणी बनवणाऱ्या ह्या toy-maker चा आणि त्याच्या बायकोचा फोटो काढून तिथून निघालो.

परत येतांना सहज मनात विचार आला, ह्या सर्व ठिकाणी हिंडून फिरून अनुभव घेतांना मला स्वतःला अनेक तडजोडी करायला लागायच्या. इथल्या प्रत्येक अनुभवाचा आस्वाद घेण्याकरता आधी आजू-बाजूच्या परिसरात मिसळून जाणे महत्वाचे वाटते. पण कदाचीत असं तर नाही, की ह्या adjusting स्वभावामुळे मी आपला स्वतः भोवती स्वतःच्या कम्फर्ट झोन बनवून त्यातच संपूर्ण नेपाळ बघ्तोये. हे काहीतरी वेगळं होतं. असं तर नाही म्हणून आज सकाळ पासून मला ह्या इलाक्याच्या अनोळखीपणा ओसरून गेल्या सारखा वाटत होता. कदाचीत हे एका विशष्ट साचेबद्ध विचारसरणी मुळे असावे. खरंतर विचारांच्या तारेला वाटेल तो आकार देता येऊ शकतो, नाही का? आपलं उगाच हिच ती पूर्व दिशा समजून आपण आपल्याच वर्तुळातल्या पूर्व दिशे कडून सूर्य उगवायची वाट बघतोये असं वाटतं.

शलौम शाब - ८

2012-01-22T18:37:00.000+05:30

थामेल मधली रौनक संध्याकाळी बघण्यासारखी असते. सुरवात परत एकदा गौशाला कडून करायची होती. पशुपतीनाथचं मंदिर बाय-पास करून सरळ घाटावर जाऊन सकाळचा वेळ काढावा म्हंटलं. पशुपतीनाथ मंदिर हे बागमती नदी किनाऱ्यावर आहे. मंदिराच्या मागे घाट आहे. मंदिरात शिव लिंगावर होणाऱ्या अभिषेकचा तीर्थ एका गोमुखातून बागमती नदीत वाहत जातं. हिमालयातून वाहत येणाऱ्या ह्या नदीत आता दुनियाभरच्या गोष्टी निर्माल्यच्या नावाखाली येऊन पडतील. नदीचा आणि प्रदूषणाचा ही पहिली भेट. एका बाजूने एक प्रेत आले. जमलेल्या गोऱ्यांना "हिंदू क्रिमेशन" म्हणून त्यांच्या गाईडने सांगितलं. थंडीमधे सकाळी सकाळी वैतागून गाईडला पैसे दिले आहेत म्हणून निघालेली युरोपीयन म्हातारी पण थोडा रस घेऊन "हिंदू क्रिमेशन" पाहू लागली. बऱ्याच जणांना त्याचा विडियो रेकॉर्ड करावसा वाटला. त्यात एकाच्या गळ्यात २ भारीतले SLR दिसले. 70-200 mm एल सिरीजचा वापर एका अंतिम क्रियेचे फोटो काढण्यासाठी उपयोगी पडतांना बघून मला पण हसू आलं. घाटाच्या ह्या बाजूला कुज-बुज वाढू लागली. कोणाला कशाचं कुतूहल वाटेल हे सांगणं खरंच मुश्कील आहे. हा माणूस, ह्या "हिंदू क्रीमेशन" चे फोटो काय म्हणून दाखवणार आहे कोण जाणे. तरी नशीब इथे प्रेत नदीत सोडून द्यायची पद्धत बंद केलीये.

समोर मंदिरात आरती संपत आली, मी तिथल्या ढोंगी साधूचे फोटो घेतले. एका परदेशी पर्यटकाने २-३ साधू गोळा केले होते. त्यांना पैसे देऊन, फोटोसाठी पोज द्यायला लावत होता. त्याचा गाईड - हूडचं काम करत होता. मी मनात ठरवून ठेवलं, ह्या साधूने आपल्याला पैसे मागितले तर त्याला पैश्यांच्या मायेत अडकू नाही द्यायचं. त्यातल्या एकाने मला विचारलं "which country?" आणि मला globalization ची जाणीव झाली! स्वतः ला नागा साधू म्हणवणारा इंग्रजाळलेला होता. मी त्याच्याशी गप्पा मारत त्याचे फोटो काढत बसलो.

परत जातांना वाटेत एक नागा साधू भेटला. त्याच्याशी बऱ्याच गप्पा रंगल्या. त्याची तपस्या अजून सुरु झाली नव्हती. त्याचे भ्रमण अजूनही सुरु होते. त्याने तपस्या करण्यासाठी एक जागा पण बघून ठेवली होती. "मै पढा-लिखा नही, मगर आंखो से देखकर सब समझ लिया |" त्याच्या कडून बरंच काही समजलं. म्हणे बनारस (वाराणसी) मधे गंगा पोहत पार केली तर स्वर्ग दिसतो. सगळे देव एकत्र बसलेले दिसतात. हा काय नवीन किस्सा आहे? कदाचीत तो रुपकात्मक अलंकार वापरात आहे. खरोखर स्वर्ग नसून, त्यात काही वेगळं कारण असेल. मी माझ्या सोईचा अर्थ लावला. मोघलांच्या हल्ल्या पासून मूर्त्या वाचवण्यासाठी, त्यांचं विसर्जन गंगेत केलं असावं. सगळे देव-देवता जिथे एकत्र येतील तिथे स्वर्ग उभं करणारा हा साधू मनोवेधक वाटला. मी मुक्तीनाथ होऊन आल्याचं कळताच, मुक्तीनाथ बाबाला शालीग्राम देण्याचा विषय काढला. शालीग्राम कधी विकत घ्यायचा अथवा द्यायचा नसतो. तो स्वतः जाऊन वेचावा लागतो. त्याच्या प्रवाहात बोलत होता. जे समजलं ते लक्षात ठेवलं. नर्मदेचा विषय निघताच, त्याच्या डोक्यावर हात ठेवायल सांगितला. नर्मदेच दर्शन करून आलेल्याचा आशीर्वाद घ्यावा म्हणे. मी पण संकोचत त्याच्या जटाधारी डोक्यावर हात ठेवला. त्याने त्याच्या पिशवीतून कसलीशी पांढरी भुकटी काढली, अन् कपाळाला लावली. मग मी पण त्याचे काही फोटोज घेतले. गप्पांमध्ये बराच वेळ पळाला होता, खैर मला इथे कसलंच वेळापत्रक नसल्याने फरक पडत नाही.

आज भक्तापूर ऐवजी स्वयाम्भुनाथला जाऊन यायचं मनाशी ठरवलं. माय्क्रो पकडली. स्वयाम्भुनाथ हे सगळ्यात जुनं स्तूप आहे. वर पर्यंत रस्ता जातो, पण त्यासाठी वर जाणाऱ्या बसची वाट बघत बसावं लागलं असतं. त्यापेक्षा पायऱ्या चढून लवकर पोहचलो. इथे बरेच चित्रकार होते. बऱ्याच जणांचे स्टुडियो होते. तिथे बसल्या बसल्या हिमालयाचे नजरे त्यांच्या कॅन्वासवर उमटत असतांना बघून मजा वाटली. काठमांडू शहराचा पसारा इथून दिसतो. इथे सोलापूर होऊन आलेले कित्तूर भेटले. ते कुठल्याशा travel agency बरोबर आले होते. त्यांनी आपल्या इतर साथीदारांशी ओळख करून दिली. सगळ्यांनी मला रात्री महाराष्ट्रीयन पद्धतीचं जेवण जेवायचं आमंत्रण दिलं. रात्रीचे परतीचे वांदे नको म्हणून मी नेपाळी जेवणात सुख मानलं. बाग बाजार पासून चालत थामेलला आलो. चालत जायला वेळ लागतो, मात्र इतकं सगळं बघितल्यानंतर पचवतापण आलं पाहिजे. आपलं चालतांना हे सगळं रवंथ करायला बराच वेळ मिळतो. आता इथले रस्ते नीट समजले आहेत. नकाश्याची गरज पडत नाही. थामेलच्या गल्ल्या तसे फार confusing, पण हळू हळू सवय पडते. चे-गुवेरा, बॉब मार्ली, गन्स अन् रोसेस, लेड - झेप्प्लीन ची चित्रं असलेले ध्वज विकायला ठेवले होते. इथे पण बाजारात फिरतांना खोटं-खोटं हसून "हेलो, कम इन प्लीज" म्हणणारे दुकानदार चुकवत फिरावं.

आज नेपाळी जेवणाचा मनसोक्त आस्वाद घेतला. डोळ्यावर झोप आली अन् रूम कडे पाउलांनी रूमची वाट धरली. रूम मधल्या भूताची मात्र आता भीती निघून गेली होती. पडल्या पडल्या झोप लागली.

शलौम शाब - ७

2012-01-09T00:33:00.000+05:30

खोली तशी लहान एक पलंग, कोपऱ्यात टी.व्ही, एक छोटा स्टडी टेबल आणि खुर्ची. एक साधारण हॉटेलची खोली असावी तशी खोली. आडवा पडलो, आणि बघतो तर वर पंखा नाही. फक्त पंखा लावायला एक bracket दिसत होती, आणि insulating टेपने वायर झाकली होती. धोबी घाट सिनेमा मधला पंखा डोळ्यासमोर आला, सब-कोन्शियास मधून वाराणसी मधली गोष्ट आठवली. आता मी दिवा विझवला, की दिवा आपोआप चालू होईल का? उगाच प्रश्न भंडावू लागले. आता नवीन रूम शोधायची इच्छा नव्हती, आज दिवे चालूच ठेऊन झोपायचं ठरवलं. बघु काय होईल ते. झोप लागे पर्यंत असंख्य विचार डोक्यात नाचून गेले. शेवटी एकदाची झोप लागली, जाग आली ती थेट पहाटे सहा वाजता. सकाळी उठून इथल्या थंड पाण्याचे शिप्के चेहऱ्यावर घेतले की झोप कुठल्याकुठे पळून जाते. चहा पितांना आदल्या रात्री मनात चालेल्या चकमकीची आठवण झाली. मला तर काही विचित्र अनुभव नाही आला. नेहमी सारखी छान झोप लागली.

शेवटी भूत म्हणजे काय? जे आपल्या माहितीत नाही, ज्या गोष्टीचं आपल्याला ज्ञान नाही अश्याच गोष्टी भूत म्हणून भंडावून सोडतात. लहानपणी गणिताचं भूत देखील असंच मानगुटीवर बसायचं. फक्त ते भूत पुस्तक मिटताच नाहीसं होत असे. अजून बरेच प्रश्न आहेत जे आपल्याला सुटले नाहीत. कदाचीत सुटले तर आणखीन नवीन कोडी आपली वाट बघत असतील. आपणच एखाद्या गोष्टीचा शोध लावायचा, आणि मग आपणच त्याला छानसं नावं द्यायचं. आता न्युटनने सफरचंद पडतांना पाहिलं, आणि त्याने त्याचा आभ्यास करून गुरुतात्वाकर्षणचा शोध लावला. ह्याचा अर्थ असा नाही की न्युटनने शोध लावायच्या आधी gravity अस्तित्वात न्हवती. ह्या निसर्गात सगळं आहे, सर्व शक्ती आहेत, आपण फक्त त्या वेवलेंथ वर ट्यून व्हायचे बाकी आहोत. सालं डोकं पण जाम वांड प्रकार असतो. काही कळायच्या आत, धोबी-घाटचा पंखा, वाराणसी मधला आणि काठमांडू मधल्या खोलीतला नसलेला पंख्याची एकत्र कडी जोडून मोकळा झाला.

आज काठमांडूच्या गल्ली बोळ फिरायचे आहेत. सुरवात पशुपतीनाथच्या मंदिरापासून करावी म्हंटलं. दार्जलिंगमधे प्रती पशुपतीनाथ मंदिर पाहिलं होतं. मी ज्या इलाक्यात राहात होतो, त्याला थामेल म्हणत. इथून आता रत्नापार्क आणि रत्नापार्क होऊन पुढे गौशालाकडे जाणाऱ्या माय्क्रो पकडायची होती. किती काय, भाडे होईल ती चौकशी करून बसणे कधी पण चांगलं. गौशालेला जातांना एक ओळख झाली, त्यांनी संपूर्ण पशुपतीनाथ मंदिर दाखवलं. प्रत्येक मूर्तीची खासियत सांगितली. इथे काही मंदिरात हिंदू लोकांनाच प्रवेश मिळतो. माझ्या दाढी मुळे मला security ने बाहेर काढलं. "ओन्ली हिंदू अलाउड" म्हणून मला थांबवलं. त्याला माझं लायसन्स दाखवलं. मी भारतीय आहे, आणि हिंदू आहे मग त्याने जाऊ दिलं. आत जाताच पितळी मोठठा नंदी बघूनच भारावलो. साधारण एका टेम्पो इतका मोठा होता तो नंदी. मंदिरात प्रचंड गर्दी होती, पण तरी आत पटकन घेतलं. ह्या मंदिरचं कौतुक करावं तितकं कमी. सुंदर बांधकाम शैली, त्यात एक-एक पौराणिक कथा रोवल्या होत्या. एका ४ फुटी कमानीमधे मोठा घंटा बांधला होता. वर मंदिराच्या छतावर माकडांची चढा-ओढ लागली होती. मग माकडं भांडू लागली, घंट्या बांधलेल्या साखळी वरून दुसऱ्या साखळीवर आणि मग तोल जाऊन धप्प-कन्न खाली माणसांच्या गर्दीत. एक क्षण, पुजाऱ्या पासून ते बाहेरच्या द्वारपाल - सगळ्यांचे लक्ष ह्या माकडांचे चाळे बघण्यात गुंतले होते. एक क्षण सगळं काही फ्रीझ झाल्यागत.

आपल्याकडे, मंदिरांच्या बाहेर दारापाशी यक्ष - यक्षिणीच्या मुर्त्या असतात तसंच इकडे भैरव. नेपाळ मध्ये यक्ष मानल्या जातो. बाजारात याक्षांचे मुखवटे देखील विक्री साठी असतात. मुखवटे हे पारंपरिकरीत्या काही जमातींमध्ये सणानिमित्त नृत्याच्यावेळी घातल्या जातात. इथे बऱ्याच प्रथा भारतातल्या सारख्या आहेत. अगदी बारीक फरक असतील तेवढेच. आत प्रकाशचित्र काढण्यासाठी मनाई होती.

आसपासचा परिसर फिरून, तिथून पुढे बौद्धनाथला जायचं ठरवलं. चालत जाण्यासारखं अंतर, आणि काठमांडू मधल्या रस्त्यांवर फिरत बऱ्याच गोष्टी आढळतात. हिंदू राष्ट्रात, काही मंदिरात फक्त हिंदू धर्माच्या लोकांना प्रवेश मिळेल. इतर लोकांनी बाहेरून मंदिर बघून समाधानी व्हावं. काठमांडू म्हणजे देव-देवालयाचे शहर म्हणता येईल. थोड्या-थोड्या अंतरावर सुंदर, मंदिर बांधले आहेत. त्यांच्या प्रत्येक भागात कलात्मकता दिसते. लाकडी चौकटीवरचे कोरीव कामात अचूकता. ज्यांनी हे कोरीव काम केलं असेल, त्याने अगदी मान मोडून काम केलंय. प्रत्येक प्रांताच्या बांधकामाची एक वेगळी शैली असते. मराठ्यांची बांधकामं भक्कम असत. फार कोरीवपण दिसत नाही. तोच पेशवाईमधे कोरीव काम दिसून येतं. मोगल साम्राज्यात, कलात्मक दृष्टीकोनाने वास्तू निर्मिती दिसून येते. ह्यावर इतिहासाची एक छाप राहून जाते. प्रत्येक राजकर्त्याच्या विचार सारणीचा अंदाज येतो. असेच architectural सौंदर्य बघण्यासाठी उद्या भक्तपुर बघायचं ठरवलं.

पशुपतीनाथ मंदिरापासून दोन-तीन किलोमीटर वर बौद्धनाथ आहे. हे नेपाळ मधले सगळ्यात मोठे स्तूप मानल्या जातं. इथे, हवेत थंडी असल्यामुळे चालत फिरतांना थकवा येत नाही. (पैसे पण वाचतात, ते वेगळं.) बौद्धनाथला पोहचलो. ओम माणि पद्मे हुम - तिबेटीयन chant ने एक माहोल बनवून ठेवला होता. (सालं, आपल्याला तर एखाद्या गोष्टीपेक्षा माहोल जास्ती लागतो. आभ्यास कमी केला असेल, पण अभ्यासाला लागणारा complete माहोल कसा बनवावा हे मला विचारा!) काही महिन्यांपूर्वी दातारने हा तिबेटी chant ऐकवला होता. मग रात्री आभ्यास करत असतांना व्हाईट नॉइझ म्हणून हा chant लावायचो. हळू हळू हा chant डोक्यात बसला. आता हे chanting काही नवीन नाही. इथे बऱ्याच ठिकाणी तिबेटी लिपीमधे "ओम माणि पद्मे हुम" लिहलेले दिसून येतं. इथे एका तिबेटी चित्रकाराने मला ह्या मंत्राचा अर्थ सांगितला. माणसाच्या आयुष्यात चालू असलेले पाप-पुण्याचे चक्र एकदाचे थांबावे. मानवाला मोक्ष प्राप्ती व्हावी. असा काहीसा अर्थ त्याने समजावून सांगितला. इथे छोट्या भांड्यांमधे पाण्यात झेंडूची फुलं ठेवलेली दिसतात. त्या पाण्यात फुलाचा थोडा रंग उतरला आहे. हेच पाणी वर स्तुपावर सडा टाकायला वापरत असावेत.

पायतोड करून मग राज दरबार बघायचं ठरवलं. इथे आता वस्तू संग्राहलय बनवले आहे. इथे प्रत्येक वस्तू वर सुयोग्य प्रकाश योजना केली आहे. खाली टिपणी देखील सुटसुटीत आहे. आज दुपारच्या जेवणाला लटकी बसली. आता पोटात आग पडली होती. पुन्हा एकदा थामेलमधे येऊन पोहचलो. थामेल - हा इलाका tourist ने भरलेला असतो. म्हणून इथे थोडी उशीर पर्यंत चेहेल पेहेल असते. इतर भाग मात्र साम-सूम असतात. रस्त्याने फिरत, बाजार बघत थामेलच्या गल्ल्या पार पडत होत्या. एका ठिकाणी, एक छोटंसं चायनीज उपहार गृह दिसलं. ह्या रोड साईड उपहार गृहत निवांत शांत बसून आज काढलेले फोटो परत एकदा नीट बघत खायचं होतं. आज म्हशीचे मांस खाऊन बघितले. इथे थूकपा नावाचा एक पदार्थ मिळतो. त्याला आपण सुपी-नूडल्स म्हणू. ह्यात म्हशीचे मांस थोडं रबरी लागत होते. जबड्याचे व्यायाम करण्यासाठी मी नक्की हे खाईन.

परतीच्या वाटेवर जरा भटकलो, पण आता हा इलाका कोळून पाठ झाल्यागत आहे.आज मात्र मेल्यासारखा गाढ झोपलो.

शलौम शाब - ६

2011-12-26T02:02:00.001+05:30

अन्नपूर्णा बेस कॅम्प ट्रेक पूर्ण करून आल्यावर सगळ्यात पहिले जे केलं असेल, ते म्हणजे अगदी गरमा-गरम जेवण. जर्मन बेकरी मध्ये निवांत बसून छान organic कॉफी आणि रोलीचा आस्वाद घेत दिवस आखला. मला इथे अगदी निवांत मासे पकडायचे आहेत, सायकल घेऊन आस पासचा परिसर फिरायचा आहे. एक एक इच्छा मनात येईल तशी पूर्ण होत गेली. संध्याकाळी मानसिंगला फोन लावला, तो तिथे जवळपास होता. लगेच भेटायला आला. त्याला आदल्या आठवड्यातल्या ऑफर बद्दल आठवण करून दिली. तो एक क्षणासाठी विचारात पडला, त्या वरून मी पण एक अनुमान बांधला. नेमकं तो हा आठवडा कामाने गुरफटला होता म्हणून कळाले. मी पण आठवडाभर राहण्याचा बेत आता दोन दिवसांवर आणला. मानसिंगची पण सोय शेवटी महत्वाची. शेतात तसं काही खास काम न्हवते, थोडी बहुत कामं केली की मग गावातल्या आसपासच्या पोरांना गप्पा मरता मरता इंग्रजी शिकवायची.

इथे मानसिंगने मला रॉक्सी (राक्षी)ची ओळख करून दिली. राक्षी ही इथली लोकल दारू. नाचणी पासून बनवल्या जाते. खूप जास्ती ढोसायची नसते. छोट्याशा ग्लास मध्ये साधारण ६० मिली. एका घोटात घेऊन, बाटली कपाटात ठेवणे. राक्षीची शुध्त्ता तपासण्यासाठी राक्षित बोट बुडवून मग बोट अग्नीवर धरायचं. स्पिरीट मुळे बोटाने पेट घेतल्यास ती शुद्ध आहे, अन्यथा त्यात पाणी टाकून भेसळ केली आहे. रात्री थंडीपासून सरंक्षण म्हणून इथे एक एक शॉट राक्षी प्यावी. उग्र वास असून, स्पिरीटचा वास येतो. शॉट रिचवताच नाकातून fumes निघाल्यासारखं वाटतं. दोन दिवस नेपाळी घरघुती जेवणाचा आस्वाद घेतला. इथे पर्यटक म्हणून एक वेगळी वागणूक मिळाली नाही. मानसिंगच्या घरा पासून जवळच एक बढिया स्पॉट शोधून काढला होता. इथे बसून काही दिवसांपूर्वी घेतलेली बासरी वाजवत अंधारात गायब व्हायचं. डासांनी फोडून काढे पर्यंत बसून राहावे. दोनच दिवस राहिलो, मात्र इथून पाय हलत न्हवते. मानसिंगने पृथ्वी चौकात बस पार्क जवळ सोडलं, तो पाऊस सुरु झाला.

आता काठमांडू बघायचा बेत होता. रस्ता पुन्हा एकदा तृशिली नदीच्या कडेने जाणार होता. आज तरी काही करून तृशिली किनारी थांबवलं पाहिजे ह्याने. नशीबाने तृशिली किनारी बसचं टायर पंक्चर झालं. थोडा वेळ तृशिलीचा तो रुद्रावतार बघत एक रोलीचा आस्वाद घ्यावा, अन् मग धुक्यात कुठेतरी निघून जावं, विरघळून जावं. त्या नदी किनारी असलेल्या त्या स्वच्छ वाळूत एखादा कण बनून लुप्त व्हावं. ह्या रेतीच्या कणा मध्ये कुठेच साम्य नाही. कुठलेही दोन कण एक सारखे नाही दिसणार. तरी आपल्यासाठी सगळे कण एक सारखेच. Equality ही एक relative value आहे. Equality मध्येपण दोन वेग वेगळे levels असू शकतात. ह्याच equalities च्या फंद्यात अडकलेल्या असंख्य माणसांचा समुह धर्माला जन्म देत असावा. धर्म नावाचा पेहराव चढवून आपण एक सारखे व्हायचा प्रयत्न करतो खरा, पण त्यात कितपत यश पदरी पडेल हे सर्वांनाच माहिती आहे. काही वर्षांपूर्वी अनुराग कश्यप चा चित्रपट - "गुलाल" आला होता, आता त्यातल्या पृथ्वी बना आणि दुके बनाचं संभाषण आठवलं.
पंक्चर मात्र काढून झालं होतं.

आज वेळेत काठमांडू मध्ये पोहचलो. मानसिंगने दिलेल्या पत्यावर जाऊन, राहायची चौकशी केली. ठीक ठाक भाव करून रूम मध्ये सामान टाकलं.

शलौम शाब - ५

2011-12-22T16:38:00.003+05:30

अन्नपूर्णा बेस कॅम्प, आखून दिलेल्या दिवसांपेक्षा कमी दिवसात संपवला. नाहीतर, माझा खिसा संपला असता. जसं उंचावर जाऊ, तसं राहण्याचा खर्च आणि खाण्याचा खरचं वेगाने वाढू लागले. पार्ले-जी आणि सूप पावडर मुळे, बराच खरचं वाचला. ट्रेकसाठी अनेक पर्यटकांची गर्दी. त्यामुळे लॉज वर हमखास जागा मिळेल की नाही हे कधीच ठाऊक नसायचं. अश्यावेळी sleeping bag ने साथ द्यावी. हिमालय बघायला माझ्यासारखे पर्यटक येतात. पण इथल्या लोकांना हिमालय काय नवीन नाही. पैसा बनवणं जास्ती महत्वाचं. साधारण ह्या प्रकारचे अनुभव टाळण्यासाठी जास्तीत जास्त अंतर एका दिवसात कापायचं, आणि रात्री एखाद्या कुंपणात पडी टाकायची. बऱ्याचदा माझ्यासारख्या एखाद दुसऱ्या पर्याताकाशी भेट व्हायची. मग सूप पावडरची देवाण घेवाण करत फोटोज बघत गप्पा व्हायच्या. पहाटे जितक्या लवकर निघाल, तितकी कमी गर्दी रूट वर लागेल.

लांद्रूक मध्ये मात्र अगदी वेगळा अनुभव आला. अत्यंत प्रेमळ लोक, जीव लावणारे. ज्या माणसाच्या (कालो) घरात राहत होतो, त्याने अगदी सकाळचं जेवण खिलवून मगच सोडलं. अतिशय प्रेमळ जोडी होती ती. इतके दिवस नेपाळ मध्ये झालेत, इथल्या काही पद्धती फार आवडल्या. पैसे देतांना/घेतांना नेहमी दोन्ही हाताने घेतल्या/दिल्या जातात. वाटण्याची वृत्ती सर्वांमध्ये कुटून भरलेली आहे. कालो आणि त्याचे कुटुंबीय मला वर्षानुवर्ष ओळखत असल्यासारखे गप्पा मारतांना बघून मजा वाटली. ह्यांना आपल्या देशात बोलवावं आणि मग प्लास्टिकचा आनंद व्यक्त करावा? निम्म्याहून जास्त सगळं अनुकरण, चांगलं असण्याचं.

आपण तर नेहमी एका बाजूने विचार करणारे बनलोय. आज मी ठरवलंय विज्ञानच्या विरुद्ध विचार करायचा. विज्ञानाचा उदो उदो करत असतांना आपण आपल्याच पायावर उद्योगीकरण नावाचा धोंडा नाही का मारून घेतला? कधी कधी आपण गरज आणि personal privileges मध्ये इतका घोळ घालून का बसतो, त्या मुळे आपण कशाला प्राधान्यता देतोये हे विसरून बसतो. सगळा गुंता ह्यात वाढत जातो. चला एक उदाहरण देतो - फेसबूक. आम्ही ह्या सगळ्या सोई आल्यामुळे आता वेग वेगळ्या ठिकाणी बसलेल्या मित्रांशी गप्पा तर मारू शकतो. अर्थात चांगलं आहे हे आणि म्हणून आम्ही घरातल्या एकाच कोपऱ्यातून दुनिया बघतो. लक्षात ठेवणं - हा एक माणसाचा नष्ट होणारा गुण धर्म आहे. दर ३ महिन्यांनी मी फेसबूकवर माझा वाढदिवस साजरा केला, अन् ह्या वर्षी मला २८ लोकांनी ३ वेळा 'विष' केलं. कमाल असते की नाही.

आमच्यात एक जिद्द खूप दांडगी आहे. समोर येईल त्या वस्तूला काबूत आणायचं. पक्ष्यांपेक्षा वेगाने उडायचे आहे, चीत्त्यापेक्षा वेगाने अंतर कापायचं आहे, अन् थकवा अजिबात यायला नको. जंगलच्या जंगल सपाट केली. कारखाने उभे केले. खोऱ्याने पैसा ओढला, चैनीत जगले आणि एक दिवस जंगलात फिरायला गेले तर त्यांना हरीण, हत्ती, गेंडा, वाघ, बिबट्याच्या मागे एक छोट्या नळीतून धूर निघतांना दिसला तर? मग, "ये कैसा मझाक हैं?" म्हणून जंगलाच्या रेंजरला धरलं. सगळे वन्य प्राणी आता संपुष्टात आलेत. आपण डिझलवर चालणारे प्राणी बनवून इकडे सोडले आहेत. नुसत्या माणसांनी भरलेल्या मातीच्या गोळ्यावर काय रहायचं? मग आजूबाजूला बघण्यासारख्या काही प्राणी नको का?

मग एकदा का अशी दुनिया बनवू, ज्यात प्लास्टीकचे जंगल अन् डिझल वर चालणारे प्राणी असतील. सगळं कसं आपल्या म्हणण्यानुसार होईल. वाह एकदम picture perfect!!

एखादी अशी शाळा असली पाहिजे, जिथे सगळे यंत्र मानव जातील. तिथल्या मास्तरीण बाई त्यांच्यात पण खोट काढतील. सगळं काही perfect करायच्या नादात जो काय राडा केला आहे, तो कसा साफ करणार? सगळं काही जर एका इक्वेशन मध्ये मांडून मोकळे झालो तर काय होईल? पुन्हा एक अचाट तंद्री लागली होती. विज्ञान विरोधी विचार करता करता बराच वेळ निघून गेला होता. सूर्य मागे डोंगराआड झाला होता. आजकाल मी फोटो काढण्यापेक्षा त्या ठिकाणी बसून तिथल्या वातावरणाचा आस्वाद घेत बसतो.

संध्याकाळ पासून हवा काही ठीक न्हवती. ढग दाटून आले होते. Juan - Denmark मध्ये हवामान खात्यात काम करण्याच्या अनुभवावरून सांगितलं, पुढचे ५-७ दिवस ढगाळ वातावरण असेल. पावसाची पण शक्यता होती. दुसऱ्या दिवशी सकाळी सूर्य दर्शन झालंच नाही. अधून मधून पाऊस ही होताच. इथे इंटरनेट सारख्या सोई प्रचंड महाग होत्या. काही ठिकाणी २०० रु. मधे तीस मिनिटं ब्राउज करायची किंमत होती. एक लिटर पाण्याची बाटली ४०० पर्यंत जाते. पण इथे हिमालयातून वाहणाऱ्या झऱ्याचं पाणी असतांना पाण्याची बाटली विकत घेऊन पिण्याला वर चित्रगुप्ताने पण माफ केलं नसतं. आता ह्या खराब हवामानात उगाच रिस्क नको म्हणून मग अन्नपूर्णा ट्रेल संपवलं पाहिजे.

अन्नपूर्णा बेस कॅम्पचा संपूर्ण ट्रेक एक अप्रतीम अनुभव होता. मला तर अन्नपूर्णापेक्षा माछापुच्रे जास्ती आवडला. माछापुच्रेच्या निमुळत्या शीलाकडे बघत लगेच तंद्री लागायची! अन्नपूर्णा सारखी सरळ भिंत बघण्यापेक्षा मी तर माछापुच्रेच्या प्रेमात पडलो. खाली कसा निव्वळ धोंडा, ओबड-धोबड. अन् त्यातून मग एक रेखीव सुळा उगवला. वाऱ्याला वाट देऊन मोठा झालेला हा माछापुच्रे. नेमकं बोट ठेऊन सांगता येऊ शकेल, हा आहे ह्याचा उचांक.

काही हाडाचे भटके ही भेटले. वाटेत एक गरम पाण्याचं एक कुंड लागलं. त्यात शिजवलेला भात एका साधूने मला खायला दिला. त्याला नर्मदा नदी बघायची खूप इच्छा होती. एका साधुशी गप्पा मारायचा एक वेगळाच अनुभव असतो. त्याच्याकडे सांगायला खूप गोष्टी असतात, आणि समोरच्याकडे ऐकायला वेळ पाहिजे बस!

हा ट्रेक संपवून पुढे काही दिवस मंसिग गुरुंगच्या गावी जाईन म्हणतो.

शलौम शाब - ४

2011-12-08T17:23:00.001+05:30

इथे बसचे हॉर्न इतके कर्कश का आहेत? पार झोपेचं खोबरं केलं साल्यांनी. एक बढिया बंपर रोली तयार केला. शांत वाटू लागलं.

सामान पाठीवर टाकल अन् पुन्हा एकदा पृथ्वी चौकात आलो. कालच्या काळोखात ह्या जागेला उगाच नावं
ठेवली होती. कालच्या त्या दोन पोरांच्या लोचटपणावरून सगळं Judge केल्यामुळे मी प्रचंड कडवाहट बाळगून बाहेर पडलो खरा, पण चौकात येऊन नजारा बघून मनातली कडवाहट एकदम साफ झाली. कुठल्या दिशेने जायचं आहे माहिती नसून, मी चालू लागलो - हिमालय जो दिसला होता. आता पोखरा लेक पाशी जायचं होतं. चौकशी करून मायक्रो पकडली. लेक कडे जाता-जाता काही नियम आखायला घेतले.

१) Taxiवाल्या समोर कुठलाच पत्ता विचारू नये, आणि त्यांना भाव ही देऊ नये.
२) पटकन कुठलीही गोष्ट judge करायची नाही.

वाटेत मोकळ्या मैदानात चार उंच बांबू उभे करून, त्यावर एक पाळणा बांधलेला दिसला. शेजारच्या म्हातारीला विचारलं तर समजलं, की नवरात्रीत लहान मुलांसाठी असे पाळणे उभे केले जातात.

इतक्यात पोखरा लेक आला पण! एक नकाशा घेणं जरुरी होतं. इकडे रस्त्याच्या कडेला Souviner विकायला ठेवले होते. दुकानाच्या बाहेर बसलेल्या कोणाशीही नजर मिळवली ना मिळवली की समोरची व्यक्ती आपल्या प्लास्टिकच्या चेहऱ्यावर खोटं स्मित आणून "नमस्ते" करते. "Buy something?" मग आपण पण खोटं-खोटं हसून त्याला नाही म्हणायचं आणि पुढे जायचं. शेवटी ही सगळी पापी पेटसाठी चाललेली उठाठेव. एक गॉगल पाहिजे. Eye contact करायचाचं नाही.

चालत-भरकटत एका पुस्तकाच्या दुकानासमोर आलो. त्याच्याच दारात bag ठेवली. एक नकाशा निवडला. काही वापरलेले जुने पुस्तकं स्वस्तात विकायला होती. घ्यायची इच्छा फार होती.

२ पोस्टकार्ड घेतले आमच्या गोडू-बाबासाठी. एकावर पत्ता, आणि निरोप टाकून तिथल्याच पत्र पेटीत टाकले. दुकानदार हसमुख होता. त्याने पोस्टकार्ड बघितलं, "बस इतना ही लिखा?" "भांजी सिर्फ ४ महिने की हैं|" तो पण हसला. लगे हात मी त्याला तिकडे राहण्यासाठी स्वस्त जागा कुठे मिळेल विचारून घेतलं. त्याने लगेच एक फोन लावला. म्हणे त्याचा एक मित्र आहे, ज्याचं घर तिथून १७ किलोमीटर वर आहे, त्याच्याशी माझी भेट घालून दिली. ह्या मित्राचं नाव मानसिंग गुरुंग. नेमकं मानसिंगचं घर आणि मला पुढे जायचं ठिकाण विरुद्ध दिशेला होते. मानसिंग स्वतःहोऊन मला dam side घेऊन गेला. तिकडे फर्स्ट क्लास राहायची सोय करून दिली. खास म्हणजे माझ्या बजेट मध्ये ही रूम बसत होती! रूम मधून अन्नपूर्णाचा नजरा, समोर गच्चीत टेबल खुर्च्या लावल्या होत्या. वाह! बहोत खूब!

रूम मधून दिसणारा नजरा

मानसिंग व्यवसायाने शेतकरी आहे. Tourist येतात तेंव्हा, तो त्यांना पोखराच्या आजू-बाजूचा परिसर फिरवून आणतो. गप्पा मरता मरता त्याला पण एक रोली ऑफर केला. तो असाच इकडून तिकडून इंग्रजी बोलायला शिकला होता. मग सहज खडा टाकून बघितला, "जर मी तुझ्या गावात येऊन मुलांना इंग्रजी शिकवलं तर चालेल का?" तर तो खुष होऊन, "हो" म्हणाला. मग तर मला शेती करायची पण हौस आली. चलो, आज नसीब अजमा के देखते! (मला तरी कुठे माहित होतं, आज नशिबात काय काय वाढून ठेवलं असेल) मी ऑफर दिली की त्याच्या शेतावर येऊन काम करून, मुलांना इंग्रजी शिकवीन आणि मोबदल्यात तू मला तुझ्या घरी राहू दे. मानसिंगला मान्य होतं. मग हळूच म्हणाला, "मी पण गरीब माणूस आहे, थोडे पैसे तर मिळालेच पाहिजे नं?" ही आमची डील जमली. अन्नपूर्णा बेस कॅम्पचा ट्रेक आटोपून मग मी त्याच्या गावी येईन म्हणून सांगितलं. जाता-जाता मानसिंगने मला ACAP च्या ऑफिस समोर सोडलं. इथून जवळपासच्या ट्रेकचे परमीट मिळतात.

अन्नपूर्णा बेस कॅम्प साठी परमीट मिळवून सारंगकोटचा बेत आखला. मायक्रो पकडून, सारंगकोटच्या पायथ्याशी आलो. २ टेकड्या पार करून जायचं होतं. ४५ मिनिटांचा ट्रेल असावा. अंधार पडायच्या आत वर पोहचलं पाहिजे. वर जातांनाच ही फेरी वसूल झाली. वर पोहचलो, अन् तंद्री लावायला काही वेळ नाही लागला. अचाट हिमालय आणि त्याची ती तांबूस कॉलर. उगवणारा चंद्र. दुसरीकडे पाहतांना एका मागे एक डोंगर फिक्के पडत चालले होते. जणू Plan of action असल्या सारखे ते डोंगर रचले होते. जवळचे टार्गेट अगदी नीट दिसत होते. लांबचे टार्गेट दिसत होते, पण पुसटशे. (नंतर एकदा ऑनलाईन आल्यावर पंकज झरेकरचं > हरवले हे रान धुक्यात < बघून पुन्हा हाच विचार आला.)

वर एका बाकड्यावर खूप जास्ती वेळ बसून राहिल्यामुळे, खाली येतांना अंधार पडला होता. पुन्हा एकदा pack up झालेला बस पार्क नशिबी पडला. Dam Side कडे जाण्यासाठी आता एक तर taxi करा, किंवा लिफ्ट मागा. एकाने मला लिफ्ट दिली. मी मुंबईचा असल्याचे कळतच तो आणखीन खुष झाला. मी महाराष्ट्रीय असल्याचा प्रश्न त्याने केला. ही पुन्हा होकार दिला. तो माणूस चक्क मराठीत बोलू लागला! मी तर चालत्या गाडीवरून पडायचा बाकी होतो. दुर्गा गेली १० वर्ष मुंबईत काम करत होता. त्याचं मूळ गाव पोखरा असून, त्याला आता सिंगापूरमधे नौकरी मिळाली होती. दहा वर्षांपासून तो खार मध्ये राहत होता. अशी ओळख निघाल्यावर तर त्याने सरळ मला घरी जेवायचं आमंत्रण दिलं. Dam Side पासून घर जवळच होतं. आधी त्याच्या घरी गेलो. (घरच्यांना आमची मैत्री जुनी वाटावी म्हणून मराठीत गप्पा मारण्याची कल्पना दुर्गाने आजमावली.) प्रशस्त बंगला होता. जेवण गरम करून होई पर्यंत मला त्याचा laptop दिला, वाय-फाय चालू करून दिलं, काढलेल्या फोटोजचा back-up घेतला. त्याच्या परिवारच्या सगळ्या सदस्यांशी गप्पा रंगल्या होत्या. बोलता बोलता दुर्गाचं माझ्या Cafe Leopold लिहलेल्या टी-शर्ट कडे लक्ष गेलं. मग तर आणखीन जिगरी वाढली! दुर्गाचं career इथून चालू झालं होतं. तितक्यात जेवण समोर आलं. इथे जास्ती मसाले नाही वापरत, पण ज्या दोन मासाल्यांवर भाजी / डाळ बनवतात त्याची चव भारी असते. इथे भात खाल्ल्या जातो. पोट भर जेवल्यावर आता सगळ्यांचा निरोप घेतला. दुर्गाचं म्हणणं होतं, आता पोखराची night life बघू.

शून्य planning आणि एकटे फिरण्याचा हा फायदा. मनात येईल ते करता येतं. आधी पोखरा तलावाच्या भोवतालच्या एका शांत ठिकाणी बसलो. इथून पोखराची रात्रीची रोषणाई दिसत होती. गप्पांच्या ओघात सिरीयस टोनवर कधी आलो ते कळालच नाही. मग तिथून निघालो, एका घरगुती बार मध्ये गेलो. इथे २ टेबल होते. ओटा - वजा counter होतं. एक मुलगी सगळं सांभाळत होती. आम्ही बीयर मागवली. शेजारच्या टेबल वर बसलेला शेरपा पण आमच्या गप्पांमध्ये शामिल झाला. आता हलकी तार बसली असतांना दुर्गाने मला रात्रीच्या वेळी हिमालय बघण्यासाठी विशेष स्पॉट दाखवला. उंडारून यायला बराच उशीर झाला होता. जर्मन बेकरीच्या समोरच्या गल्लीत लुम्बिनी resort लगेच गावलं. दुसऱ्या दिवशी पोखरा पासून २६ किलोमीटर वर असलेल्या दुर्गाच्या गावी फिरवून आणायचा बेत आखला. उद्या दुपारी नया पूलला जाऊन अन्नपूर्णा बेस कॅम्प चा ट्रेक सुरु करायचा बेत मी फायनल केला.

आजचा दिवस कुठे उडाला समजलं पण नाही. तुम्हाला कदाचीत वाटत असेल, असं कोणी अनोळखी माणसाबरोबर जातं का? मला लुटला असता तर? माझ्या मनात पण एक वेळ हा विचार आला होता. पण मला लिफ्ट देतांना दुर्गाने पण माझ्यावर विश्वास टाकला होताच की. अन् आता तर माझ्याकडे गमावण्यासारख काहीच न्हवते. आपोआप सगळे मनातले अडथळे गळून पडले.

शलौम शाब - ३

2011-12-06T17:27:00.001+05:30

गोरखपूर स्टेशन बाहेरून सोनौलीसाठी बस मिळतात. दोन तासांचा तर प्रवास आहे.
रस्ता तसा ठीक ठाक होता. रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला दूर दूर पर्यंत सपाट जमीन होती. काझीरंगाला जातांना पण असेच रस्त्याच्या कडेला दूर दूर पर्यंत मोहरीचे शेत होते, बस आता त्याच रस्त्याची आठवण आली. कधीतरी ह्या सगळ्या रस्त्यांवरून स्वतः होऊन ड्राईव्ह करत जायचं आहे.

साउथ आफ्रिकेच्या Dalmaine ची कंपनी होती. गोरखपूर साठी निघतांना वाराणसी स्टेशनवर आमची ओळख झाली. Dalmaine त्याच्या मित्रांना भेटायला काठमांडूला जात होता. मला, आधी पोखरा पहायचं होतं. सोनौली वरून, चालत बॉर्डर ओलांडता येते.बॉर्डर ओलांडायच्या आधी, तुमच्यकडे असेल नसेल त्या गोष्टींचे declaration करायला विसरू नका. असं नको व्हायला, की परत येतांना तुमच्या ४ वर्ष जुन्या कॅमेर्यासाठी तुम्हाला कस्टमवाले उगाच चिरीमिरी मागतील. कस्टम ऑफिसरने जुन्या कॅमेऱ्याला declarationची गरज नाही सांगितलं, तरी declare करा.

तुम्ही जर स्टेट बँकचे खातेदार असाल, तर करंसी एक्स्चेंजची काळजी नसावी. बॉर्डर क्रॉस केल्यावर जवळच एक नेपाळ एस.बी.आय चं ATM आहे. इकडे बिना कमीशन तुम्हाला नेपाळी रुपये मिळतील. खात्यातली रक्कम आता नेपाळी रुपयाय्त दिसत असल्या मुळे, तुमच्या खाते आता १.६० पट जास्ती दिसेल. नेपाळ मध्ये येताच आयुष्यात किती चांगल्या गोष्टी होऊ शकतात बघा.

सोनौली वरून भैरवा बस पार्क तसं फार लांब नाही, पण सवारी गाड्या १० नेपाळी रुपयात चालतात. भैरवा बस पार्क होऊन पोखरा जाण्यासाठी बस मिळतात. सोनौली, भैरवा मध्ये भारतीय रुपये पण घेतल्या जातात. अजून नेपाळी रुपयांची सवय झाली न्हवती, अजून नोट देतांना एकदा ती नीट बघून देत होतो. पोखरा इथून ५ ते ६ तासांच्या अंतरावर आहे. पोखरा येई पर्यंत अंधार पडला असेल. राहण्यासाठी काही सोय बघावी तर लागेलच. ह्या इलाक्यात साडे चार - पाच वाजता अंधार पडतो, अन् ७-८ वाजता बऱ्यापैकी रस्ते रिकामे असतात. जो होगा सो देखा जायेगा, म्हणून खिडकी बाहेरचा नजाराचा आस्वाद घेणं पसंद केलं.

भरतपूरच्या पुढे गेल्यावर रस्ता तृशिली नदीच्या कडेने जातो. स्वच्छ वाहणाऱ्या ह्या glacial water ची काय स्तुती सांगावी....जिथे पाण्याचा प्रवाह संथ होत, तिथे पोहणारे मासे पण दिसतात. कुठे अचानक रुद्र अवतार घेऊन खळ-खळत वाहणारी, कुठे अगदी शांत. जसा घाट सुरु झाला, हवेतली थंडी वाढू लागली. एकतर वाराणसी मध्ये नुकतीच बघितलेली (गटार) गंगा, आणि आता ही इतकी स्वच्छ नदी. बघतच राहावं. घाटातल्या वळणावर ४-५ घरं असलेलं गाव. त्याच्यातच उपहार गृह. सळीवर मसाला लावून तळलेले, नदीतले मासे लावलेले असत. बेसन लावून अख्ख्या उकडलेल्या अंड्याचे पकोडे मिळत होते. बाकी सर्व आपल्याकडे दिसणाऱ्या गोष्टी. कुरकुरे, लेज, पार्ले, फ्रुटी... वेगळ्या देशात आल्यासारखं वाटतच न्हवत. इकडे फक्त भाषा वेगळी आहे, नाहीतर परकेपण जाणवलं नसतं. जर रस्त्यात एखाद दुसरं मोठं गाव आलं, की तिकडून नदी ओलांडायला एक केबलचा पूल असायचा. झुलता पूलच म्हणा की.

इथे नदी मध्ये राफ्टिंग, कयाकिंग - कनोइंग करण्यासाठी बरेच धाडसी येत असतात. मी इथवर ऐकलं आहे की, राफ्टिंग, कयाकिंग मधून मिळणाऱ्या नफ्यातून ह्या टूर कंपन्यांना राहण्याच्या किंमतीत वाढीव सवलती देणं परवडते. थोड्याच वेळात, एकी कडे नदी आणि हिमालय ह्यांना एकाच फ्रेम मध्ये बसवण्याची खटपट डोळ्यांनी सुरु केली. अंधार पडल्यावर हिमालय चमकदार दिसत होता.

बस ड्रायव्हर जसं उशीर होतोय वाटलं, की गाडी सुसाट पळवत होता. बसला एक स्पेशल हॉर्न होता. ओवरटेक करायला जागा पुरात नसली की हा हॉर्न वाजवून समोरच्याची गाडी कंट्रोल करायची. पोखरा मध्ये पोहचे पर्यंत रात्रीचे आठ वाजले. ह्या बस पार्क मध्ये तर कधीचाच pack up झाला होता. इथून Dam Side जाण्यासाठी Taxi वाले १००० च्या खाली घेत न्हवते. बस सेवा तर ७ च्या पुढे बंद होते. अन् आता इतके तास बस मधून खिळखिळा झाल्यावर, मला ताणून झोपायचं होतं. मी एखादी स्वस्त सुंदर टिकाऊ जागा शोधायच्या कामाला लागलो. हॉटेल मध्ये पाठीवर मोठाली bag बघितली की किती पण फडतूस हॉटेल असलं तरी भाव औकातीच्या बाहेरचे सांगतात. कपडे, मोजे आणि रुमाल धून वाळत टाकायला एक हवेशीर रूम हवी होती. मला हॉटेलची चांगल्यात चांगली डील मिळवून द्यायला दोन जळवा माझ्या मानगुटीवर येऊन बसल्या. त्यांनी दाखवलेले हॉटेल बघून माझं डोकं भण-भणु लागलं होतं. त्याने चांगली जागा म्हणून जेंव्हा मला एका कुंटणखाना दाखवला, त्यातल्या एकाची कॉलर धरून समज देऊन हुसकावून लावलं.

नकळत मी केरळचा अनुभव आणि इथे येणाऱ्या अनुभवत तोल-मोल करत होतो. कदाचीत म्हणूनच मला सगळेच गंडवताय्त असं वाटत असावं. एकदाच्या ह्या जळवा दूर हाकलल्यावर, इतक्या उशिरा कुठल्या हॉस्टेल मध्ये जागा मिळते का बघत होतो. हॉस्टेल मध्ये हॉटेल पेक्षा कमी किमतीत काम होतं. बऱ्याचदा कॉमन बाथरूम्स असतात. पण नेमकं सिंगल रूम कुठेच उपलब्ध न्हवती. शेवटी, त्यातल्या त्यात स्वस्त पण २ बेडची रूम मिळाली. तरी मी तिकडे रात्री पुरता राहणार म्हणून घासाघीशी केली. येतानाच्या रस्त्याचं वर्णन करण्याचा मूड पार उतरून गेला होता. थंडगार पाण्याने कपडे धून वाळत टाकले. आता जेवायला काय मिळेल म्हणून खाली गेलो. तर किचन बंद झाल्याची माहिती मिळाली. आता जवळ असलेल्या बिस्किटांवर रात्र ढकलावी लागेल.

अजून नेपाळ मध्ये २४ तास पण झाले नसतील, पण पहिला धडा शिकलो होतो. जोवर आपल्या खिश्यात पैसा असतो तो पर्यंत आपण cautious होऊन फिरतो.

शलौम शाब - २

2011-12-03T11:28:00.001+05:30

डोक्यावर उन तापत असतांना, एखादा म्युझियम बघत वेळ कसा जातो कळत नाही.

वाराणसीमध्ये संध्याकाळी गंगा आरती बघण्यासारखी असते. तो पर्यंत, गल्ल्या-बोळ फिरत-बघत एक चक्कर मारून झाली. परत येऊन पाहतो, तर घाट अगदी स्वच्छ होते. क्लोरीन टाकून सफाई झाली होती. जशी आरती सुरु झाली, घाटावर धूप आणि अगरबत्तीचा सुवास पसरला! अचानक माहोल तयार झाला. खूप गर्दी जमली होती. फ्लोरिडाच्या इथन आणि मी, आम्हाला नीट फोटो मिळतील अशी जागा पकडून ठेवली. थोडं टीमवर्क करून आम्ही आमच्या पुरता प्रकाशचित्र घेत होतो. मग खाली बसलेल्या बाबूला राग आला, त्याने आमच्या टीमवर्कला foul घोषीत केलं. मला तर त्याचं म्हणणं कळलंच नाही, पण आता इकडे हुज्जत कोण घालणार? पण त्याच्या कॅमेऱ्याला जोडलेलं ४००mm बघून माझी थोडी जळाली.

आरती संपली, आणि इथन आणि त्या
ची मैत्रीण परत भेटले. आता, त्यांना परत हॉटेल पर्यंत जाण्यासाठी रिक्षा हवी होती. गोरा बघून तर रिक्षावाल्यांना ताव येतो, ४० रुपयेचे २०० मागतात. माझ्यासाठी पण असे वरचढ भाव कुठे तरी असतील, ह्याचा अनुभव लवकरच आला. अतिथि देवो भवच्या जाहिरातीत अमीर खान तेवढा हिरो वाटतो, इकडे दोन पोरं जाता जाता मला, "looking gorgeous" म्हणून टोमणा मारून गेले. मी पण उत्तर म्हणून २-४ भ-कार हासडले, मग मात्र "sorry" ची पांढरी फीत झळकली.

तुम्हाला घाटावर साधू खूप दिसतील, सगळे ढोंगी वाटले मला. एका साधूचा फोटो काढायला थांबलो, तर आधी त्याने पैसे मागितले. पैसे देत नाही तो पर्यंत आपलं रुपडं लपवून ठेवलं. मी पण टांग दिली. हा तर मला पण एक कल्चरल शॉक होता. बाहेर देशचे हे बघून तर हादरून जात असतील. गाईला देव मानणारे, रस्त्यात बसलेल्या गाईच्या पाठीत काठी हाणून उठवून लावतांना बघितलं की काय होईल. सर्व माया मागे सोडलेले साधू, पैसे घेऊन करत काय असतील?

असो, अश्या गोष्टी खटकत राहतीलच. काळजीपूर्वक ह्यांना आपल्या पासून लांब ठेवणं आपलीच जबाबदारी.

वाराणसी मध्ये खाण्यासाठी अनेक उपहारगृहांचे पर्याय तुमच्यासाठी मोकळे असतील, तुम्ही तुमच्या हिशोबाने कुठे आस्वाद घ्यायचा ते ठरवा. केशर, मधली स्पेशल थाळी वर ढेकर देत मधुर जलपान मध्ये तोंड गोड केल्याशिवाय आत्मा थंड होत नाही. आमची खळगी भरली, की मग डोक्याला चावी बसते.

बऱ्याचदा शब्दांचे मनोरे न बांधता, कुठे मनातल्या मनात एखादा विचार गिरवत बसण्यात जी मजा आहे, ती कश्यात नाही. मग गिरवता गिरवता कधी track बदलतो, कळत पण नाही.

वेग कधी वाढतो, कळत पण नाही. आजवर कधी पोटभर तंद्री लावलीच न्हवती. नेमका फोन वाजायचा, तर कधी गजर. मी अश्या जागेच्या शोधात होतो, जिकडे वाक्य-शब्द-अक्षर पोहचत नाही. आपण आपल्यापुरता कधी शब्दांना अर्थ देतो, आणि कधी त्यांचा अर्थ काढून घेतो, कधी-कधी तर दोन अर्थ देतो. आता तुम्हीच सांगा, अश्या मेह्फिलीत बसून पोकळ मनोरे उभारणार? उदाहरण: निसर्गाने आपल्याला सगळं दिलं. चांगलं आणि वाईटच्या व्याख्या आपणच आखल्या आहेत. आजू बाजूच्या घडणाऱ्या गोष्टींमुळे आपण एक programed मशीन बनून bias तयार करतो. आपल्याकरता तुकतुकीत नाक आणि गोरं असणं हे सौंदर्य, मग आफ्रिकेत मोठे ओठ आणि पसरट नाक सौंदर्य मानल्या जातं. एक वेळ आपण माणसांनी बनवलेल्या गोष्टींमध्ये चांगलं आणि वाईट ओळखणं सोपं आहे, पण निसर्गाने निर्माण केलेल्या गोष्टींची पारख करण्यायोग्य आपण आहोत का?

तेवढ्यासाठी आता दीड हजार किलोमीटर लांब आलो आहे, म्हणालात तरी चालेल. कधीतरी एकट्याने

असा प्रवास करण्यात वेगळाच अनुभव मिळतो. आपल्याच तांड्यात वावरल्याने सतत आपल्या ओळखीच्या, पटणाऱ्या, आवडणाऱ्या व्यक्तींबरोबर राहतो. आपल्याच भवताली सगळं बना-बनाया माहोल घेऊन फिरलो, तर तिथे अस्तित्वात असलेला माहोल कसा अनुभवता येईल? एका बंद खोलीत डांबून ठेवल्यासारखं होतं मग. उन्हाळ्यात गच्चीत झोपण्याची मजा आठवून तर बघा, आहे का त्याला किंग बेडची सर?

भारत रेल्वेशी romance करत प्रवासात, कधी एकसारखा अनुभव येणार नाही. काही खास संभाषणं पण होत नाहीत, पण एक निश्चित की आजू-बाजूच्या लोकांचं निरीक्षण करण्यात आणि कंटाळ आला की चिंतन-मनन करत कापलेले ३६-४८ तास पण कमी वाटतात. तो एक विशिष्ठ रेल्वे गाडी मधला वास, नकळत आवडायला लागेल. सकाळी नाश्त्यात मिळणारे cutlets चा एक विशेष nostalgia आहेच, सोबतीला कचोरी,सामोसे येत असले तर काय सांगावं. सकाळी पाच वाजता "गरम चाई" चा गजर असतांना, तुमची आणखीन १० मिनिट झोपायची इच्छा पण उडवून लावेल. स्टीलच्या भांड्याला तोटी बसवलेली, अन् खाली वाडग्यात फुलवलेले कोळसे. कडाक्याच्या थंडीमध्ये गरम चहा देता यावा म्हणून ही सिस्टम अन्य कुठे दिसणार नाही. पहाटे चहाचा कप घेऊन गाडीच्या दारात उभं राहून, धुक्याच्या दुलईत लपलेले शेत झप-झप मागे जात असतांना तो pantry मधला फिक्का चहा पण चांगला लागतो. अशी ही जादू आहे रेल्वेची.

शलौम शाब - १

2011-12-02T10:52:00.000+05:30

जाग आल्यावर, मी मुंबईत असल्याची जाणीव व्हायला थोडा वेळ घेतला.
आज रविवार, अजून निम्मं शहर रविवारची झोप साजरी करत होतं. गेल्या काही दिवसांच्या सवयीने झोपेचं घड्याळ पार बदलून टाकलं आहे. गजर न लावताच ४:०० - ४:३० वाजता जाग येते. एक मोठा मग भरून honey-ginger ग्रीन टी घेऊन बसलो हाओ, mp3 player त्याचं काम चोख बजावतोय. मला मात्र काही न करता असंच खुर्चीत बसून वेळ काढत, घेतलेल्या अनुभवांचा आस्वाद घ्यायचा आहे.

परवाच तर निघालो होतो. कोची वरून निघालेली ही ट्रेन बिहारला जाणार होती. हिंदी न येणाऱ्या मल्याळी / तामिळ बंधू हिंदी बोलण्याचा प्रयत्न करत असतांना, त्यांच्या प्रत्येक शब्दाचा चुकीचा अर्थच निघावा. अश्या माहोल मध्ये बरोबर घेतलेलं पुस्तक खाक वाचता येईल, म्हणून वरच्या बर्थ वरून मजा बघत बसलो. पहिला मुक्काम वाराणसी होता.

ह्या जागेला वाराणसी नाव इथल्या दोन नद्यांमुळे पडलं, वरुणा आणि असि. ह्याच नद्या पुढे गंगेला जाऊन मिळतात. वाराणसी बद्दल असं पण ऐकलं होतं की भगवान शंकरने तांडव केल्या नंतर प्रलय आला, पुन्हा मग पृथ्वीचा पुन्हा विकास वाराणसी पासून झाला. अश्या बऱ्याच गोष्टी तुम्हाला पण ऐकायला मिळतील. स्टेशनच्या बाहेर येताच मागे लागलेले रिक्षावाले, सायकल रिक्षावाले, बसवाले, हॉटेल दाखवणारे कपभर चहापण सुखाने पिऊ नाही देणार.

आज बनारस फिरायचं होतं. इकडे देऊळ, घाट आणि देऊळ व्यतिरिक्त बनारसी साड्या मिळतात - हे पहिल्या दर्शनी बनवलेलं चित्र. गजबजाट असलेल्या रस्त्यांवर ट्राफिक सिग्नलचा एक खास शोभेची वस्तू म्हणून वापर केला होता. पोलीस हवालदार ऑटो-रिक्षा वाल्याकडून चिरीमिरी घेण्याला प्राधान्य देत होता. ह्या रिक्षांमध्ये समोर ३ (चालक सोडून) आणि मागे ३ ह्या हिशोबाने सवारी घेतात. दुप्पट प्रवाश्यांना बसवल्यावर का नाही पोलीस त्या रीक्षेवाल्याला अडवणार? मग मलाच जाणीव झाली, साला आपण अजून भारतातच आहोत. स्टेशन बाहेरून Godowlia साठी सवारी रिक्षा मिळतात. १२ रुपयात तुम्हाला Godowlia चौकात सोडतील. इथून १० मिनिट चालत गेलात की राजेंद्र घाट.

बारीक सडकेला अगदी लागून थाटलेली दुकानं, सायकल रिक्षांच्या घंट्या (हो एका सायकल रिक्षेला किमान ३ घंट्या असतात!) इथे सायकल-रिक्षा टेक्नो आहेत, ब्रेक खाली २ घंट्या जास्ती बसवल्या असतात ब्रेक दाबला की लगेच घंटी वाजू लागते! ऑटो-रिक्षाचे पीर-पीर वाजणारे हॉर्न, आणि ह्यांच्या पार्श्वभूमीवर आरती आणि मंदिरातल्या घंट्या वाजत असतात.

रस्त्याच्या कडेने चालत असतांना कितीही कडेने चाललात, तरी एखाद्या सायकल-रिक्षाचा धक्का लागलाच पाहिजे. त्या शिवाय तुम्हाला वाराणसी मधून बाहेर पडता येत नाही. आता तुम्ही वाराणसी मध्ये आलाच आहात तर काही गोष्टी करून पाहणं गरजेचं आहे. उदाहरण: बनारसी पान खाणे, पुरी-जलेबी चा नाश्ता, कचोरी आणि लस्सी, मातीच्या भांड्यात चहा पिणे आणि शुगर किक बसे पर्यंत रबडी हाणायची. ह्यात भर टाकायची म्हणून सायकल-रिक्षाचा धक्का तितकाच महत्वाचा आहे.

भटकत भटकत गंगा किनारी असलेले सगळे घाट फिरून झाले. काशी विश्वेश्वर पण बघून झालं. देवळात जाणे तसं पण मला जड जातं, म्हणून मग बाहेरून फिरून सगळं पाहून घेतलं. स्कंद पुराण मध्ये काशी खंड मध्ये ह्या शहराची महिमा रचली आहे. इतिहासातल्या अनेक घडा-मोडी ह्या जागेने अनुभवले आहेत. एस.एल भैरप्पांच्या "आवरण" आणि "सार्थ" वाचल्यानंतर, आज वाराणसीचा अनुभव घेत फिरत होतो. सगळीकडे फिरून झाल्यावर एका ठिकाणी घाटावर निवांत बसून, आजू-बाजूच्या चहल-पहल बघत बसावं. बोटीतून फिरवून आणणारे, मालिशवाले येऊन तंद्री मोडतात. सगळ्यांना नाही म्हणत म्हणत धोबी घाटा जवळ येऊन बसलो होतो, तिकडे विनोद पाटीलशी ओळख झाली. त्याचं वाराणसी मधलं काम आटोपून तो घाट फिरायला आला होता.

जेवतांना त्याने सहज गंमत सांगितली, ज्या हॉटेल मध्ये त्याची राहण्याची सोय केली होती, तिथे त्याला भयाण अनुभव आला. आदल्या रात्री त्याला जाग आली तेंव्हा, लाईट चालू होता. दोन-तीन वेळा त्याने उठून लाईट बंद केला. शेवटी, काय गडबड आहे म्हणून खाली जाऊन रखवालदाराला विचारलं. रखवालदाराने सांगितलं की त्या खोलीत ३-४ महिन्यांपूर्वी एका बाईने पंख्यावर गळफास लावून घेतला होता. तेंव्हा पासून तिथे असे काही किस्से होत असतात. सकाळ पर्यंत पाटील साहेब मग receptionवर बसून राहिले. आता हे सांगण्यामागे कारण तसं खास नाही. ही गोष्ट ऐकून मी विसरून पण गेलो, पण एखादी गोष्ट तुमच्या sub-conscious mind मध्ये कशी जाऊन बसते ते पुढे सांगीन.

गोल्ड स्पॉट

2011-10-14T22:17:00.002+05:30

गेल्या २-३ वर्षांपासून, शुक्रवार म्हंटलं की प्लेलिस्ट वर गोल्ड स्पॉटचं - फ्रायडे वाजवल्या शिवाय दिवस सुरूच होत नाही. वीकएंडची चाहूल लागली असतांना, हे गाणं एकदम मूड बनवून जातं. मग दिवस कसा एकदम मस्त जातो.

आजची संध्याकाळ तर एकदम विशेष!
विजांचा गड-गाडाट, दाटून आलेले ढग आणि हलका पाऊस.
घर बसल्या माहोल तयार! पटकन एक चांगला फोटो पण मिळाला.
अश्यात, मस्त एक कप कॉफी घेऊन > गोल्ड स्पॉटचं - फ्रायडे वाजू द्या.

एक प्याला - अनेक प्यायले!

2011-10-11T14:55:00.000+05:30

आज पर्यंत ब्लॉग विश्वात वाईन कशी प्यावी, चांगली व्हिस्की कशी ओळखावी बद्दल बरंच वाचलं.
दारू आणि मद्य मध्ये बराच फरक आहे, तितकाच जितका लफडं आणि affair मध्ये आहे. तसा, दारू ह्या शब्दाचा 'बेवडा' शी संबंध जोडल्या जातो. दारू कुठली असो, ती चांगली की वाईट ते पिणाऱ्यावर अवलंबून असतं. (सांगायचं झाल्यास नोकिया ११०० आणि आय-फोन ४ मध्ये काही फरक नाही. दोघांवर फोन आला की कळतं, मेसेजची देवाण-घेवाण करता येते. बस इतर accessories हव्या असतील तर जास्ती किंमत मोजून आय-फोन घ्या!)

आज आपन देशी दारवां बद्दल लिहणार! जी दारू, जिभेच्या प्रत्येक भागावर एक सारखीच लागते अन् पोटात उतरतांना गरम वाटते! चांगल्या दर्ज्याची दारू कुठे उपलब्ध होते, हे बऱ्याचदा माहिती नसल्याने आपण ती चाखून बघायला धजत नाही. कुठली ही दारू बनवण्यासाठी आंबवणे महत्वाचं असतं. नेमकी ही आंबवण्याची पद्धत चुकार असल्याने, बऱ्याच जणांची अशी दारू प्यायची हींमत होत नाही.

तुम्ही पिऊन बघाच, हे ही म्हणणं नाही माझं.

देशी दारू, मध्ये जी.एम - संत्रा, बडीशेप, मोसंबी < त्यातल्या त्यात sophisticated असतात. ताडी, खोपडी, हात भट्टी, काजू फेणी, मोहाची, तांदळाची, बाभळी ह्यातले काही प्रकार.
सुरवात mild दारू पासून करू.

ताडी:
नीरा आंब्ल्यावर ताडी बनते. चवीला आंबूस, दुधाळ रंग. गुत्यात नेहमी जुन्या बीयरच्या बाटलीत मिळते. १०-१२ रुपयाला एक बाटली. ताडीच्या गुत्यात एक विशिष्ठ आंबूस वास तुमचं स्वागत करतो. जमीन नेहमी ओली असते. मित्रांच्या आणि जवळच्या व्यक्तींच्या नावाने, प्रत्येक बाटलीतले २ घोट जमिनीवर ओतल्या जाते. गुत्यात, शौकीन ओळखणं कठीण नसतं, तो माणूस ताडी मधली पावडर काढण्यासाठी ताडी रुमालाने गळून घेतांना दिसतो. आपल्याकडे एक समज आहे, दारू जर चढली नाही तर ती बेकार. म्हणून ताडी मध्ये एक्स्ट्रा किक बसण्यासाठी पावडर टाकल्या जाते. शक्यतो पावडर वाली ताडी पिऊ नये. ताडी ही हळुवार चढणारी चीज आहे. ताडी, ही किडनीसाठी उत्तम असल्याचा समज ताडी प्रेमी मध्ये आढळतो. किडनीवर प्रेम करून लिव्हरशी वैर पाळणारे म्हणजे ताडी पंटर म्हणून ओळखावा. अत्यंत शांत नशा होते. पलंगावर पाठ टेकवल्या टेकवल्या झोप लागते, आणि hangover तर अजिबात नाही. तोंडी लावायला - उकडलेली अंडी, तांदळाचे पापड, उकडलेलं कडधान्य, मिरची पकोडे घेतल्या जातात. तोंडी लावायचे पदार्थ नेहमीपेक्षा जास्ती तिखट आणि खारट असतात. ताडीच्या आंबूस गोड चवीचा उतारा म्हणून हे तोंडी लावणं. शहरापासून थोडं बाहेर जाऊन, चौकशी केल्यास पावडर नसलेली ताडी तुम्हाला मिळेल. ठोक घ्यायची झाली, तर ८०-१०० रुपये बदली (५ लिटर) मिळते.
पुण्याच्या जवळपास चांगली ताडी नक्की मिळेल.

ताडीची कोकणातली बहिण : माडी.

हात भट्टी:
गूळ आणि खराब धान्य कुजव्ल्या जातं. त्यातून distillation मार्गे दारू जमा केली जाते. ठीक ठिकाणी concentrate स्वरूपात पोहचवल्या जातं. त्यात पाणी मिसळून सौम्य केल्या जातं. उग्र स्पिरीटचा वास येतो. तांब्या - हे माप आहे. हात भट्टीची खासियत अशी आहे, की कधी ही २ तांब्या पिऊन चढेल, तर कधी ५ तांब्या रिचवल्यावर चढेल. हात भट्टीची नशा मात्र एकदम रावडी असते. नवख्याला भिर्मीटायला लावते. मजबूत hangover बसतो, अंगालाही प्रचंड वास येतो. तोंडी लावायला अननस, बोर, करवंद मीठ लावून रुचकर लागतात. हात भट्टी आणि ताडी कधी एकत्र पिऊ नये. फार जहाल मिश्रण होतं. समोर पेल्यात हात भट्टी असतांना, जग/दुनिया/आयुष्य/प्रेम हे विषय शक्यतो टाळा. राग आणि हात भट्टीचं जुळलं तर उद्या तुमच्या नावावर किमान एखादी "फुल" ची केस असेल!

हात भट्टीची सावत्र बहिण म्हणजे खोपडी. चवीला हात भट्टी पेक्षा फिक्की, पण हिचं माप किटली आहे. ह्या दोघी बहिणी तुम्हाला बगैर त्रास चाखायची असेल, तर 'कोरी' (concentrate) कुठे मिळते ह्याचा पत्ता लावा. शक्य नसल्यास एखाद्या हात भट्टीवाल्याला गोडीत घ्या. मग घरी आणून, त्यात पाणी मिसळून सौम्य करून घ्या! ह्या दोघी बहिणी स्टीलच्या ग्लास मधून पितांना समजत नाही. त्यातल्या त्यात, चाहाच्या प्याली पेक्षा थोड्या मोठ्या प्यालीत पिण्याची मजा येते. पिण्याचा एक नियम आहे, प्रत्येक ग्लास उचलला की रिता करूनच खाली ठेवायचा (chug). ह्यांची चव तितकी रुचकर नसल्याने, ती घोटात संपवणे सर्वांना पटेल.

बाभळी:
एखादी काचेची बाटली (स्वच्छ धून पुसून) मध्ये साखर भरल्या जाते. बाभळीच्या झाडा खाली खणून, बाटलीत जाऊ शकेल असं मूळ - सोलून, पुसून साखर भरलेल्या बाटलीत टाकतात. मग वरून प्लास्टिकने गच्च बांधून, वरून कापडाने बांधतात. आता महिनाभर ती बाटली तशीच सोडायची. महिन्याभराने, बाभळीच्या मुळाचे रस आणि साखर मिसळून आंबलेले असतात आणि दारू सारखं द्रव्य तयार झालेलं मिळेल. खूप उग्र वास नसतो, पण, बराच वेळ -'पिऊन बघू की नको' मध्ये जातो. भरपूर साखर असल्याने गोडसर चव लागते. पण एक ग्लास मध्ये विमान झालेलं असतं. हिचा अतिरेक करायचा नसतो. बाभळीची दारू, बाजारात मिळत नाही. ती एक तर स्वतः बनवून प्या, नहीतर ह्यातला एखादा तज्ञ शोधा.

फेणी:
गोव्याला गेलं की फेणी पिऊन बघाच. काजू फेणी कधी ग्लास मध्ये ओतून घेण्यात मजा नाही. सरळ बाटलीतून कोरी फेणीचे घुटके घेण्यात जास्ती मजा आहे. काजू फेणीची चव बऱ्याच लोकांना आवडत नाही. काजू फेणीची चव आवडत नसेल, तर कोकम सरबत मध्ये जीरा पावडर टाकून बघा. जिन मध्ये फेणीचा स्मॉल, जरा चव आणतो! फेणी बरोबर मासे हे सर्वात चांगलं तोंडी लावणं आहे. फेणी प्यायल्यावर किमान २४ तास तरी फेणीचा वास तुमचा साथ सोडणार नाही. काजू फेणी बनवण्याची प्रक्रिया बघण्यासारखी असते. १०X१० फुटाच्या टाक्यात नासके काजू फळ टाकल्या जातात. एक माणूस त्या फळांना कुस्करून, लगदा बनवून मग आंबवतो. Distillation करून ती बाजारात विकल्या जाते. फेणी बरोबर, चुलीत भाजलेले काजू खाण्याची मजाच वेगळी आहे.

जांभळाची दारू पण काजू फेणी सारखीच बनवल्या जाते. चवीला मात्र थोडी तुरट असते. पहिल्या धारेची प्यायल्या मुळे मी पहिल्या round मधेच भिर्मीटलो. जास्ती काही आठवत नाही!

मोहाची:
मोहाची फुलं खायला गोड लागतात. उन्हाळ्यात माकडं ही फुलं खायला अगदी gentleman बनतात. मूठभर मोहाची फुलं माकडांना दाखवलीत, तर ते माकड तुमच्या पायात येऊन बसेल, आणि एक एक फुल वेचून खाईल. मोहाची फुलं चढत नाहीत. त्यांची दारू चढते. विदर्भ मधल्या काही आदिवासी गावात उत्तम मोहाची दारू प्यायला मिळेल. १५-२० रुपयात एक बिसलेरीची बाटली भरून मिळते. ही एक बाटली दोघा-तिघांना पुरून नशा देते. उग्र स्पिरीटचा वास, लिम्का किंवा मिरिंडा बरोबर रुचकर लागेल. आम्ही मात्र गावकरी पितात तशी प्यायची ठरवली. तोंडी लावायला बीडी (अनुप बीडी, बंगाली बीडी). Hangover बसतो. मोहाची दारू गढूळ असल्यास, घेऊ नये.

तांदळाची:
भारतातल्या तांदूळ प्रधान प्रदेशातले आदिवासी, तांदळाची दारू बनवतात. तांदळाची बियर म्हणून प्रसिद्ध आहे. सडीचा तांदूळ (unpolished) ३-४ तास शिजवून, त्यात काही पाला टाकून, त्याचे गोळे बनवतात. हे गोळे एका मडक्यात ठेवतात. काही दिवसांनी आंबवलेले हे भाताचे गोळे आणि त्याचं सुटलेलं पाणी गळून घेतल्या जातं. बियर सारखं थंड करून प्यायलात, तर हिच्या प्रेमात पडल!

फळांची दारू:
ही घरगुती दारू आहे. मडक्याला खालून एक बारीक छिद्र करून, त्यात नासकी मोसंबी, केळी, पपई, संत्री, पेरू कुस्करून टाकतात. त्यात ४-५ मूठ गूळ/साखर. जमिनीत खड्डा खणून, त्यात आधी एक वाटी ठेवतात. त्यावरती हे मडक. वरून कापडाने झाकून, मडक्याची मान वर ठेऊन बाकी भाग मातीने झाकून टाकतात. १५-२० दिवसात तुम्ही घरगुती दारू तयार! खाली वाटीत जमलेलं द्रव्य मजबूत नशा देतं. Distillation करून घेतल्यास जास्ती चांगलं. कडवट चव, आणि नासका वास असतो. ही दारू शॉट मध्ये घ्यावी. ३० मी.ली. च्या प्रमाणात, एका झटक्यात पोटात. तिसऱ्या शॉट मध्ये माणूस भिर्मीटला पाहिजे!

आता तुम्ही म्हणाल हे सगळं वाचून तुम्हाला काय मिळणार?
तेच जे मला हे लिहून मिळालं, काही नाही. नेमकं ह्या दारू मध्ये कोणी अभिरुची निर्माण केली न्हवती. हात भट्टी पिणं सुसंस्कृत सवय नाही अशी समज आहे. म्हणून बरे-की-वाईट मध्ये आपणच आपले जुळवून घेतो.
नेहमीच काय तेच ती cabernet sauvignon च्या मार्गी जायचं? आज मी पण झिंगलो, आनंदाने झुलत निघालोय!

तुम्हाला अजून देशी दारूंची माहिती असल्यास झरूर कळवा! मला चाखून बघायला नक्कीच आवडेल!

आपला भिर्मीटलेला,

माचाफुको.

राम लीला - शिवाजी पार्क (दुसरी फेरी)

2011-10-06T11:51:00.000+05:30

परवा रावणाचा मेक-अप बघायला नाही मिळाला, म्हणून आज परत राम लीलाच्या ग्रीन रूम मध्ये घुसलो.
आपल्याला तर राम लीला बघण्यापेक्षा मागे ग्रीन रूम मध्ये सगळ्यांची तयारी बघायला जास्ती मजा आली ब्वा!

मथुराला येण्याचं आमंत्रण पण मिळालंय रावण कडून :D

अपेक्षा आणि निप्पत्ती

2011-10-03T16:55:00.000+05:30

दोन-तीन दिवसांपुर्वी राजीव काकांनी बझ्झवर एक गोष्ट पोस्ट केली होती. ज्यात एक कमाल भारी कुत्रा, खरेदी करून बस मध्ये बसून आपल्या घरी जातो. ह्या कुत्र्याचा पाठलाग करत दुकानदार, त्याच्या घरी पोहचतो. तिकडे पाहतो, तर कुत्र्याचा मालक त्याच्या कुत्र्याला बडवत असतो. कारण विचारल्यावर मालक म्हणतो, "ह्या आठवड्यात हा तिसऱ्यांदा घराची चावी घेऊन जायला विसरला आहे." गोष्ट संपते, आणि मग moral of the story, salary axiom आणि law of employment.

तुम्ही ही ओळ वाचताय म्हणजे, तुम्ही त्या कुत्र्याच्या गोष्टीशी सहमत आहात.
आपण कधी कुत्र्याची जागा घेतो, तर कधी त्या मालकाची. परिस्थिती कुठली ही असो, disappoint आपण होत असतो.

आपल्या अपेक्षा आणि निप्पत्ती कधीही सहमतीने राहू शकत नाही.

Fig.001

Fig.002

आठवी-नववी मध्ये गणितात "SETS" नावाचा धडा होता. ह्या सेट्सच्या मदतीने अपेक्षा आणि निप्पत्तीची तुलना करून पाहू.

आपल्या अपेक्षा (Expectations) - E, निप्पत्ती (Results) - R, आणि U = युनिवर्सल सेट.

आपल्या अपेक्षा आणि निप्पत्ती जितके जास्ती जुळतात, त्याच्या सम प्रमाणात आपल्या चेहऱ्यावर आनंद पसरतो. हिरव्या रंगाने, आपल्या चेहऱ्यावरचा आनंद जोडला आहे.
आपण आपल्या भाबड्या मनात, नेहमी आकृती ००२ रंगवून फिरत असतो. निप्पित्ती पेक्षा नेहमी आपल्या अपेक्षा कमी ठेवल्याचा भास देत असतो.

शाळेतले दिवस आठवतात. पेपर कितीही चांगला गेला असेल, तरी सगळ्यांना सांगतांना, "ठीक गेला" असं सांगतांना स्वतःची तयारी करत असतो.
"सोप्पा गेला" असं म्हंटलं असता; ९०/१०० मिळाले तरी, मनात कुठेतरी काटा टोचत राहतो. सोप्पा पेपर असूनसुद्धा १० गुण कमी पडले. अश्या परिस्थितीत कोणी १० गुणांचा हिशोब मागितला की खच्चीकरण होतं.

काही दिवसांनी जाणीव झाली, आपण यंत्र नसून, माणूस आहोत. आकृती ००२ ची परिस्थिती यंत्र-मानवासाठी आहे. तरी यंत्र मानवला काय माहिती आनंद म्हणजे काय असतो.

Fig.003

आपण नेहमी आकृती ००३ घेऊन झटत असतो.
निप्पत्ती आणि अपेक्षा थोड्याफार जुळतात. मन खट्टू होण्यामागचं कारण विशेष म्हणजे नेमकं तुमची ती "विशेष" अपेक्षा हिरव्या क्षेत्रात नसते. तसेच, तुमचे Efforts (E) ही निप्पत्तीशी फार थोड्या प्रमाणात जुळत असतात.

आपली अपेक्षा नेहमी आकृती ००४ ची असती, ज्यात तुमच्या अपेक्षा, निप्पत्ती आणि तुम्ही त्यात टाकलेले efforts हे सगळे सारखेच असते, तर राजा मिडास पण रोज तुमच्या घरी येऊन तुमचे पाय धुऊन जाईल.

Fig. 004

नशिबाला दोष देणारे आकृती ००३ शी निगडीत असतात. संपूर्ण मानव जात आकृती ००३ वरच असते.

पण खरंच ह्यात नशिबाला दोष देण्यासारखं काही नाहीये. आपली परिस्थिती जर आकृती ००१/००२/००४ सारखी झाली तर आपल्या गती मधली सुसंगतता बिघडेल.

Fig. 005

अश्या परिस्थितीत अपेक्षा, निप्पत्ती आणि एफर्ट्स ह्यांच्यात समान तोल आपल्यासाठी त्यातल्या त्यात उत्तम ठरेल (म्हणजेच आकृती ००३).

आता आकृती ००३ ही आपल्यासाठी सर्वात योग्य आहे, ह्या निष्कर्षावर आपण पोहचलो आहोत.
आता नेमकी तुमची "विशेष" अपेक्षा हिरव्या क्षेत्रात नसली तर तुमची निराशा होणार हे निश्चित आहे. ह्यावर इलाज म्हणून एकतर आपल्याला अपेक्षेच्या सेटचे क्षेत्रफळ कमी करून, E1, E2, E3, E4 मध्ये वर्गीकरण करता येत (आकृती ००५). ह्यालाच आपण इंग्रजी मध्ये "setting multiple goals" म्हणतो. आता E1, E2, E3 आणि E4 मध्ये प्राधान्याने एक एक करून आपले E क्षेत्र Y मध्ये बदलू शकतो. ह्याला आपण rectification म्हणू.

Rectification करतांना काही मोजके सेट्स असल्यास ठीक आहे. कमी वेळात जास्ती सेट्स असल्यास नतीजा उलटू शकतो. उपाय म्हणून आपल्या क्षमते इतके सेट्स करणे.मात्र तुमच्या "विशेष" अपेक्षे चा एक विशेष सेट करायला विसरू नका. आता नक्किच तुमची "विशेष" अपेक्षा हिरव्या रंगत आली असणार आहे, अन् तुमच्या चेहऱ्यावरचा आनंद फिरून परत आला आहे!

पात्रांनी मच्छी - R&D

2011-10-02T19:19:00.002+05:30

पात्रांनी मच्छी खाण्यासाठी एकतर तुमचा कोणी खास पारसी मित्र असला पाहिजे, नाहीतर तुम्हाला चांगली पात्रांनी मच्छी कुठे मिळेल हे तरी माहिती असलं पाहिजे. परवा (३० जुलै) राजीव काका, अनघा ताई आणि सौरभ बरोबर पात्रांनी मच्छी खाल्ली. सध्या घरचं किचन माझ्या हातात असल्याने, पात्रांनी मच्छीवर प्रयोग सुरु झाले.

प्रत्येक्षात, पात्रांनी मच्छीसाठी पापलेट वापरला जातो. पापलेटला काप देऊन, लिंबू मीठ लावून मुरत ठेवतात.

ओलं खोबरं, कोथिंबीर, आलं, लसूण, धणे, जिरे आणि थोड्या मिरच्या टाकून चटणी बनवल्या जाते.

मास्याला ही चटणी नीट लावून, केळीच्या पानात बांधून वाफेवर शिजवतात.
वरून चमचाभर तूप सोडून, लिंबाच्या फोडी बरोबर पेश करतात.

वाफेवर शिजवण्यासाठी तुमच्याकडे स्टीम कुकर नसल्यास,
एका मोठ्या पातेल्यात पाणी भरून, मग त्या मध्ये स्टीलची चाळणी फसवून, वरून झाकण लावलं तरी फर्स्ट क्लास स्टीम कुक होतं.

Experiment 1:
बोंबील:
बोंबील, केळीचं पान, हळदीची पानं, आणि बाकी सगळं नेहमीच्या पद्धती सारखं.
बोंबील लिंबू-मीठ लावून मुरत ठेवले. खोबरं,कोथिंबीर, धणे, जिरे, २ मिरच्या टाकून चटणी बनवली.
चटणी बोंबील ला व्यवस्थित लावून, एक बोंबील केळीच्या पानात बांधला, दुसरा हळदीच्या. २० मिनिटं वाफेवर शिजवल्यावर, वरून चमचाभर तूप आणि ४-५ थेंब लिंबाचा रस.

निष्कर्ष:
१. केळीच्या पानातल्या पात्रांनी मच्छी पेक्षा, हळदीच्या पानातल्या माछीला जास्ती चांगली चव होती. हलकी हळदीच्या पानाची चव होती.
२. घरात पात्रांनी मच्छी बनवणे, अवघड काम नाही.
३. बोंबील नाजूक असल्याने, बोम्बिलचे तुकडे पडण्याची शक्यता असते.

Experiment 2:
रावस:
रावसच्या नेहमी पेक्षा जाड तुकडे कापून घेतले. खोबऱ्याच्या चटणी मध्ये कोथिंबीरचं प्रमाण कमी करून, पुधीना टाकला. हळदीच्या पानात वाफेवर शिजवले.

निष्कर्ष:
१.रावसची पात्रांनी > +१
२. पुधीनाची चव आणि nascent हळदीच्या पानाची चव चांगली ब्लेंड होते.

Experiment 3:
बांगडा:
बांगड्याला दोन्ही बाजूने काप देऊन, मुरत ठेवलं. तुपाच्या ऐवजी ऑलीव्ह ओईल वापरलं.

निष्कर्ष:
१. बांगडा प्रेमी ह्याला कधी वाईट नाही म्हणणार. तुम्हाला काटे काढायचा कंटाळा असेल, तर तुम्ही सुरमई/रावस मध्ये पत्रानीचा आस्वाद घेऊ शकाल.
२. पात्रांनी मध्ये ऑलीव्ह ओईलची चव नापसंत.
३. बांगडा जितका जास्ती मोठा मिळेल, तितका चांगला.

टिपणी: लिंबू-मीठ मध्ये भरपूर वेळ मुरलेला बांगडा, हळदीच्या पानात लपेटून घ्यावा. एका घमेल्यात कोळसा फुलवून त्यावर शिजवा. सोबत लसणाच्या पातीची चटणी घ्या. मात्र जोडीला थंडी आणि भरपूर वेळ असणं गरजेचं.

Experiment 4:
रावस V1.0:
बाजारात असलेल्या सगळ्यात मोठ्या रावस च्या पोटाचे तुकडे घेऊन या.
नेहमी सारखं लिंबू मीठ लावून मुरत ठेवा.
आज Microwave oven ला सहभागी करून घेतलं.

कृती १:
नेहमी सारखं वाफेवर शिजत ठेवायच्या आधी, चटणी आणि चीज स्प्रेड लावलं.
वाफेवर १५-२० मिनिटं शिजत ठेवलं.

चीजची एक विशेष चव आली.
रावस पात्रांनी विथ चीज > +१

कृती २:
मुरू दिलेला रावस मायक्रोवेव ओवन मध्ये ९०० डिग्री सेल्सियस वर ४ मिनिटं शिजवला.
मग २-२ मिनिटं हाय ग्रील केलं.
आणि खोबरं-पुधीना-धणे-जिरे-मिरची-आलं-लसूण च्या चटणी बरोबर पेश केलं.
सोबतीला लिंबाची फोड!

निष्कर्ष:
१. मायक्रोवेव मध्ये नेहमीपेक्षा अर्ध्या वेळात पात्रांनी मच्छी तयार होते.
२. चीजची चव ज्याला आवडत नाही, त्याला सलग दोन दिवस मुळा खायला घालणे. तिसऱ्या दिवशी चीजचे गुणगान गातांना दिसेल!

पात्रांनी मच्छी < ही पद्धत त्यातल्या त्यात कमी कॅलरी वाली आहे.
आता लवकर बनवा, आणि आम्हाला जेवायला बोलवा!

राम लीला - शिवाजी पार्क

2011-10-02T12:46:00.000+05:30

ग्रीन रूम मध्ये जाण्यासाठी कोणी जास्ती आढे-वेढे न घेता सोडलं.

आत माहोल एकदम मजेदार होता. दुपारचा चहा न मिळाल्याने शंकर भगवान थोडे अस्वस्थ होते. मेक अप सुरु झाला, तसं सगळे आप आपल्या character मध्ये घुसले. जसा चहावाला आला, त्याला देव-देवतांची बोलणी खावी लागली, एकाने तर वेळेवर चहा न आणल्यास शाप देण्याची धमकी पण दिली.

ही ग्रीन रूम, खूप आधुनिक न्हवती. एक मोठा आरसा, त्याच्या २ बाजूला १०० वाट चे दोन बल्ब.
लिपस्टिक ऐवजी लाल पोस्टर कलर वापरात होते. इकडे कोणीच व्यावसायिक कलाकार नाही. राम-लक्ष्मण ह्यांची भूमिका गोपाल-गोविंद करत होते. गोपाल-गोविंद बंधू सुनिधी चौहान बरोबर sound artist म्हणून काम करतात. रावणचं मथुरेत कापडाच दुकान आहे. नवरात्री म्हणून, रामायणाचा प्रचार करण्याच्या हेतूने हे सगळे एकत्रित येतात.

रावणाचा किरदार करणाऱ्याने मला आणि कल्पक पाठक (हिंदुस्तान टाईम्स) बोलवून, "इस देश को चलाने वाला सरदार सबसे बडा चोर हैं|" हा सूर पकडला. कल्पक पाठकला त्याचं हे वाक्य आपल्या पेपर मध्ये लिहण्याच आव्हान ही दिलं. मनात म्हंटल, हिंदुस्तान टाईम्स वर येईल की नही माहिती नही, पण ह्या माणसाला आपन ब्लॉग वर +१ देणार!

Xacuti (Shagoti) Recipe

2011-07-17T18:20:00.000+05:30

Xacuti /Shagoti/ Saguti is a Kokni recipe. Usually prepared with chicken or mutton.

Preferably served with rice.

The word Xacuti can be traced to chacuti, in Portuguese.

Ingredients:

2 medium Onions

1 medium Tomato
Grated coconut 1 cup (approx.)
pinch of Nutmeg powder
Tamarind pulp / 4-5 kokam
Coriander seeds 1 tea spn
Cumin seeds 1 tea spn
Poppy seeds (khus khus/affu-gutti) ½ tea spn
Fennel seeds 1 tea spn
Dried chillies 3-4
Anise (dagad phool) 3-4
Cloves 2-3

Black pepper 4-5
Cinnamon 1” piece

1" piece of Ginger minced

5-6 cloves of Garlic minced

Curry leaves to taste.

Vegetables / Chicken 500gms to 800gms / Fish 8-10pcs / Prawns - its your call!!

Procedure:

Soak the chillies. Grind them to a fine paste. (gives a nice red color to the gravy. adding chilly powder directly can also be an option, but the gravy turns a bit brownish)

(without oil)

Roast the grated coconut, Coriander seeds, cumin, poppy, fennel, anise, poppy, cloves, black pepper, cinnamon moderately on a low flame.

Grind them. Add a little water, to make a fine paste. Lets name it as the Xacuti Mix

Heat 2 Tbsp. of oil, add finely chopped onion to it. Add finely chopped tomato as the onions turn reddish brown.

heat till oil separates. Add minced ginger and garlic. Add a Tsp of turmeric powder. The red chilly paste. A dash of crushed curry leaves.

Add the Xacuti Mix.

add 2-2.5 cups of water.

add vegetables/chicken/ fish/ prawns

Add salt as the gravy boils.

Add a tsp of tamarind/ kokam pulp.

Garnish and serve.

मी, आपण अन् तुम्ही!

2011-07-03T13:12:00.000+05:30

आता हि परवाचीच गोष्ट. महालक्ष्मी, भुलाभाई देसाई रस्त्यावर VFS च्या कार्यालयासमोर एक चाळीशीतली व्यक्ती आपल्या चकाकत्या गाडीतून उतरली. त्या वेळी सगळ्या घटनेची नोंद रस्त्यावरच्या गर्दीच्या वतीने मी घेत होतो. साहेबांच्या वाहनचालकाला गाडी कडेला न घेता, रस्त्यावर अडथळा निर्माण करणे मान्य असावं. मुंबईत दिवसाच्या वेळी अशी रस्त्यात मधेच थांबलेली गाडी taxi वाल्यांना डोळ्यात भरली, त्यांनी आपल्या पद्धतीत horn ची वाजंत्री वाजवली. मात्र हे आता साहेबांना खटकलं. त्यांनी एक क्षण अगदी शत्रुघ्न सिन्हा सारखी जळजळीत नजर त्या सर्व आम taxi वाल्यांवर टाकली, मग तोंडावर बोट ठेऊन गप्प राहण्याची सूचना केली. मग सावकाश आपली फाईल गाडीतून घेऊन, त्यांच्या वाहनचालकाला सूचना दिली. मग VFS च्या बाहेर आपला कोट नीट करत रांगेत उभे राहिले. कमाल आहे, इतक्या कमी वेळात माणूस इतका सुज्ञ होऊ शकतो, ह्यावर आज पर्यंत माझा विश्वास नव्हता.

ह्यात लक्ष देऊन बघितलं तर त्या चकाकत्या गाडीतून उतरणाऱ्या साहेबाच्या असंवेदक वागणुकी मागचं कारण बघता, हि कोणा एकाची चूक आहे हे म्हणणं चुकीचं ठरेल. ह्या मागचे बरेच घटक आहेत, उदाहरणार्थ: कुठे तरी कमी पडलेलं शिक्षण, आपल्याच देशाच्या सरकारी व्यवस्थेने केलेला आपलाच घात, अनुकरण करतांना पण चुका करणे, आपली विशाल सहनशीलता, असे कैक मुद्दे जोडल्या जाऊ शकतात. पण हे मुद्दे ethically पाहता ग्राह्य धरल्या जाणार नाहीत. आमच्या rule book मध्ये जे दिलं आहे, त्या प्रमाणे आम्ही वागणार, परिस्थितीची बिलकुल खबर न घेता. हे तर आमच्या मुन्नाभाई ने पण दाखवून दिलं, “अगर मरीज मर राहा हो, तो form भरना झरुरी है क्या?” आमच्या बोथड झालेल्या भावनांनी हा विनोद आहे, असे समजून तोंडून ‘ह्या ह्या ह्या ह्या’ असे उद्गार काढायचा सिग्नल दिला. बिचाऱ्या मेंदूची तरी काय चूक?

ह्यात आपल्या सहनशीलतेचा दोष मात्र नक्की आहे. माझी सहनशीलता नको तिकडे चालू पडते. रस्ते खराब आहेत, ठीक आहे, शिव्या घालून काही उपयोग नाही. सहनशीलता जागी आहे. एका मागे एक घोटाळे उघडकीस येत आहेत. आम्ही काय करणार? सहनशीलतेला म्हणा चहा तयार आहे! आज दूधवाला उशिरा आला! “हे साले इकडे येऊन पैसा मिळवतात, आता माजले आहेत!”, (सहनशीलता दूध आणायला गेलीये!) Traffic चं उदाहरण मीच देऊ की तुमचं तुम्ही वाक्य जुळवून घ्याल?

भारत महासत्ता होणार! कसं होणार हे मात्र आम्हाला ठाऊक नाही. आमच्या मागून येऊन, बऱ्याच देशांनी स्वतःला महासत्ता म्हणून गाजवलं, बेचिराख झालेलं जपान आज कुठे आहे हे दिसतंच आहे. आपण स्वतंत्र झालो, आणि पुढे काय करायचं ह्या प्रश्नाचा विचार करायचा विसरलो की काय? गोल्डन quadrilateral आज “श्री अटल बिहारी वाजपेयी के सपनों का राजमार्ग" म्हणून ओळखला जातो! आमचे पुढारी, आणि त्यांचे लोचट चमचे ह्यांना आपण सर्व साधनसंपत्ती देऊ केलीये. लुटा....काय वाट्टेल ते करा.

कोणी एखादे, सव्वाशे कोटी लोक “जगा आणि जगू द्या “ चा हा असा अर्थ काढतील असं वाटलं नाही.

तरी बघितलं तर आपण इतके पण दळीद्री नाही, आपल्याकडे आपलं कल्चर आहे! विसरलात का? हाच तर तो मुद्दा जो आपल्याला शेवटी तारतो!

आज हा सूर छेडला आहेच, तर मग हिशोब पण लाऊन टाकू.

मी खूप स्वार्थी मनुष्य आहे. नेहमी तोल-मोल करून मग द्यायचं की घ्यायचं हे ठरवतो. पण काही ठिकाणी देण्यासारखं काही आहे, हे मला ठाऊक नसतं. माझ्या शिक्षणाला वार्षिक २४-२८ रुपये लागत. सरकारी शाळा होती. ना डोनेशन, न कसला आगाऊ खरचं करायला लावला. मात्र आम्ही पदवीधर झालो, पदव्युत्तर शिक्षण घेतलं. आता नौकरी करून आपला बँक खाते भरणार. वेळच्या वेळी आयकार भरणार, न चुकता मतदान करणार, सर्व नियम पाळणार …... बास? संविधान म्हणेल तसेच आम्ही आमचे हक्क आणि कर्तव्य बजावू. पढ लिखके आपण भले शिकलो, तरी आज मी माझ्या शाळेचं ऋण फेडलं का? उत्तर आलं “नाही” पोराच्या पहिल्या पगारात घरी पेढे, आई साठी साडी! आम्हाला कधी चांगले मास्तर नाही मिळाले म्हणायला आम्ही मोकळे. मला असं आयुष्य पाहिजे, जिकडे मी रोज माझ्या कामावरून आल्यावर मला सुखाने दोन घास खात एखादा टी.व्ही शो बघता यावा. मग एखादा पियानो concert ऐकत पेंगुळून झोपावं. मी आयकार वेळच्या वेळी भरीन, आणि म्हणून ह्याच्या बदल्यात मला माझा परिसर, माझा देश एकदम टाप-टीप पाहिजे? खरच मी अशी अपेक्षा करू शकतो का? आमच्या मोलकरणी मागे लाख जीव लाऊन एक एक काम नीट करून घेतल्या जातं. मग आपण आपल्या नेत्यांवर इतका विश्वास ठेवतो का? ९९% लोक ह्या प्रश्नाचा उत्तर नाही देतील. मग विश्वास ठेवत नाहीत, तरी तो माणूस सगळं नीट-नेटकं करेल ह्याची हमी तुम्हाला आहे? हे आता जास्तीच किचकट होत चाललंय. सोडा.....मला काय, आज पर्यंत देश चालतच आलं की. मी एकट्याने काही केल्याने काही बदल होणार आहे का? असं असेल, तर एक मेल forward केल्याने तरी काय होतंय? एखाद विचार कसा फोल आहे हे सांगून मी मोकळा, पण ह्यालाच जरा डागडूजी पुरवून कसं उभं ठेवता येईल हे आम्हाला ठाऊक नाही. हीच तर आपली प्रवृत्ती आहे. आयुष्यात काय करायचं आहे हे माहिती असून काय उपयोग? काय नाही करायचं हे हि तर माहिती करून घेतलं पाहिजे.

शाळेत आठवीत गेल्यावर मास्तर ने फळ्यावर “Circumference of a Circle = 2πr” लिहलं. आम्ही गाढवा सारखं वहीत उतरवून घेतलं, पुस्तकात दिलंय, तेच मास्तर फळ्यावर लिहतो, म्हणजे त्यात काही चूक नसणार. मग विश्वास ठेऊन पुढची गणितं हातावेगळी करायची. पण त्यावेळी ह्या ‘π - पाय’ ची किंमत नेहमी २२/७ किवा ३.१४१५९ का? असा प्रश्न कधी स्वप्नात हि पडला नाही. तो सरळ आठवीची परीक्षा झाल्यावर पडला. उत्तरही तितकंच सोप्पं होतं, पण हे वर्गात विचारलं तर मास्तर रागावतील, इतर मित्र हसतील, मग असू दे. मास्तरला कदाचित हे समजावून सांगणं तितकं महत्वाचं वाटलं नसेल. आमच्या सारीशला पण त्यांच्या मास्तरांनी नाही शिकवलं. बघा, ‘कित्त्ती’ फरक पडलाय! मुलं, विचारायला बघत नाहीत, आणि मास्तर स्वतःहून काही सांगायला जात नाहीत. शाळेपासूनच आमचा आणि आमच्या मास्तरांमध्ये अभ्यासाच्या बाबतीत communication gap होता. आज आम्ही शाळेत नाही, ना कॉलेज मधे. पण communication gap मात्र सांभाळून ठेवलाय. आता हा gap मी स्वतःशीच पाळतो. स्वतःशीच खोटं नाटक करून ‘विश्वास’ ह्या भावनेशी खेळतो. taxi वाल्यावर चुकून विश्वास ठेवायचा नाही, पण तिकडे मंत्रालयात बसलेला १००% चोर असूनपण त्यावर मात्र विश्वास आहे!! हा आमचा विश्वास! विश्वास ह्या शब्दाचा इतर वेळी प्रयोग होत असेल किंवा नसेल, मात्र एक क्वार्टर संपवून दुसरी मागवली की नक्की होतो! असो......

अजून आमच्या बाल्याला चड्डी सांभाळता येत नाही, तरी बोलतो कसा. एकदा मला पण कळणार आहे. म्हणूनच हे सगळं कळायच्या आत असलं असंबद्ध बरळून मोकळं व्हावं.

अनुकरण! अनुकरण हे तर आपल्या रक्तात भिनलंय. आम्हाला अजून चांगले रस्ते उपलब्ध नाहीत, तरी गोव्यात मात्र स्कायबसचा प्रोजेक्ट करतात. ठीक आहे, प्रगती तर झालीच पाहिजे, पण अनुकरण करतांना मग हुबे हुब अनुकरण करा, किंवा संपूर्ण स्वतःच्या जीवावर बनवा. अधे मध्ये नका ठेऊ. मग ती गोव्याची स्कायबस कोसळावी, आणि त्या बरोबरच आम्ही अजून या स्वतःची स्कायबस बनवण्याच्या लायकीचे नाही हे सिद्ध होतं. पण आपल्याकडे तर एका पेक्षा एक इंजिनियर आहेत. तरी हि परिस्थिती. ‘अनुकरण' ह्या शब्दावरून एक गोष्टं आठवली.

एका तलावात बरेच मासे राहत असे. एक दिवस, ह्या तलावात एक कोळी आपलं जाळ टाकून बसतो. त्याच्या जाळ्यात पहिला मासा लागतो. मासा आपली अक्कल लाऊन चूप-चाप हालचाल न करता, श्वास न घेता जाळ्यात पडून राहतो. कोळी त्याला जाळ्यातून मोकळं करतो, मेलेला मासा बघून, त्या मास्याला पुन्हा तलावात फेकून देतो. तलावातले इतर मासे हे बघतात. कोळी पुन्हा एकदा जाळ टाकतो. ह्यावेळी दुसरा मासा जाळ्यात सापडतो. तो लगेच पहिल्या मास्याचे अनुकरण करायला बघतो. डोळे मिटून पडतो, पण श्वास रोकून धरायचा त्याला ठाऊक नसल्याने, कोळी त्याला आपल्या टोपलीत टाकतो. ह्या वेळी तिसरा मासा डोळे मिटून, श्वास रोखून पडतो. पण बिचारा पाण्याबाहेर येताच तडफडू लागतो. त्याची पण रवानगी टोपलीत होते. पुढे काय झालं सांगायची तशी गरज नाही. पण गोष्टीचा बोध असा होता की, अनुकरण करायचं असल्यास अगदी हुबेहुब करा, नाहीतर करूच नका.

आम्ही दिसेल तसं पाश्चिमात्य पद्धतीचं अनुकरण केलं. औद्योगिकीकरणची लाट आली. उद्योगधंदे देशोदेशी सुरु झाले. प्रत्येक गोष्टीचं उत्पादन वाढू लागलं. आता विक्रीसाठी तिसऱ्या दुनियेतले देश उघडे आहेतच. विका! पण ह्यांना आधी खरेदी करायची चटक लावा. मग आमच्या टी.व्ही वर अजय देवगण आणि सौ. काजोल देवगण आपल्या refrigerator ची जाहिरात करतात. मी ह्या visual pollution च्या तोंडी पडतो. मला का कोणास ठाऊक, पण माझा फ्रीज नाकाम वाटू लागतो. आता अचानक आमचा २० वर्षापूर्वीच्या फ्रीजची जागा एक डबल डोर फ्रीज घेतं. आता मला माझा टी.व्ही. पण जुनाट वाटतोय, द्या बदलून. पण मला ह्याची चिंता नसावी, की हा टी.व्ही आला कुठून, गेला कुठे? माझ्या दिवाणखान्यात शोभा वाढली की झालं. आज आमच्या अडगळीच्या खोलीत अश्याच गोष्टी पडून आहेत. एखाद दिवशी मोलकरीण घेऊन जाईल. चला एक छोटं उदाहरण घेऊ, तुमचा हा कितवा मोबाईल फोन आहे? ह्या पूर्वीच्या handsetsचं काय केलंत? माझ्या नवीन मोबाईल वापरण्याच्या हट्टासाठी कित्येक गोष्टी ओरबाडल्या जात आहेत. कदाचित हा माझ्या हातातला मोबाईल कोणाच्या परिवारावर अंधार पसरवून गेलेला ब्लड-डायमंड नसेल? छे छे, इतकी काळजी करू नका. हे सगळं कळतं पण वळत नाही त्यातलं आहे. आणि मला म्हणतात असंवेदनशील मनुष्य प्राणी!

जगायचा चाळा लागलाय सगळ्यांना.

Century!

2011-06-18T16:12:00.001+05:30

सहज सर्व पोस्ट कडे लक्ष गेलं, १०१ ब्लॉग पोस्ट झाले की!!

तुम्हा सर्वांचे कौतुक करावे तितके कमीच आहे! अशुद्ध लेखन वाचून, ते समजून घेणे तशी मोठी कामगिरी आहे!

Complaints to Almighty

2011-06-15T00:18:00.000+05:30

माझा एक विद्यार्थी होता सारीश. अभ्यासात गग्याचा लहान भाऊ शोभेल असा. तरी नशीब त्यांचा गग्या फक्त गणितात होता म्हणून. आताच आमचा सारीश बारावी पास झाला.

असो....
तर गोष्ट अशी आहे कि सारीशच्या धाकट्या बहिणीचा नाव आहे सांची.
सांची सुरेख नाचते. मध्ये ई-टी.व्ही मराठीवर तिचा नाच दाखवण्यात आला.
पण दोघं कितीही सदगुणी असले, तरी बहिण - भावाची नोक झोक कोणी टाळली आहे काय?

आता दररोज शिकवतांना मधेच सांची उर्फ मैनावती (मैने सारखी मान हलवत खूप चुटूर-चुटूर बोलते म्हणून हे नाव ठेवलं) येऊन सारीशच्या वाईट वर्तनांचा पाढा वाचून जायची. तिची इच्छा असायची कि मी सारीशला रागवावं, एखादा फटका द्यावा. (त्या लहानग्या पोरीला काय माहिती department - department मधला फरक.... )
म्हणून मी पण लगेच उपाय सुचवला, कि तिने मला ह्या सगळ्या तक्रारी कागदावर लिहून द्यायच्या आणि मग त्या वाचून मगच शिक्षा फर्मावल्या जाईल. अन सोबतच ह्या तक्रारींच्या प्रत्येक पानासाठी एक टॉफी देण्यात येईल. माझ्या मते लहान मुलांना व्यस्त ठेवण्य साठी त्यांना अश्या टास्क दिल्या कि त्यात ते गुंतून बसतात, थोडक्यात तुम्हाला त्या पोराची भुण भुण नाही ऐकावी लागत.

त्या दिवसाचा तास, अगदी छान शांतीत गेला. अभ्यास अगदी छान झाला. घरी जायला निघालो तो, सारीशची तक्रार चिट्ठी माझ्या हातात. पहिले सर्व तक्रारी वाचून तर मी भौचाक्का झालो.
बाप्पा काय हि जालीम दुनिया .....तुम्ही पण वाचून बघा, कदाचित तुमचे पण डोळे पाणावतील.

(मैनावती तशी लहान आहे, त्यांच्या 'pelling ' मिष्टेक ला Kindly Adjesht करा!)

हि पानं मी मैनावतीच्या डायरी मधून स्मगल करून आणली होती. सौरभला कधी दिली मला हि लक्षात नाही. अन आता थोड्या वेळ पूर्वी अचानक हि २ पानं नित नेटके स्कान होऊन माझ्या मेल मध्ये होते!

हसरी लाजरी

2011-05-29T00:00:00.004+05:30

का कोणास ठाऊक, हिला बघून Mr. India मधल्या त्या teddy bear वाल्या मुलीची आठवण झाली.

लमाणी म्हातारी

2011-05-10T04:00:00.000+05:30

बांधलेली बारीक वेणी, आणि त्यावर लटकणारा तो झुमका दुर्लक्षित होऊ देऊ नका.

फोटो वर मामुली प्रक्रिया पण केली आहे.

जसे कि level adjust करणे, overlay केलेल्या Layer वर काही adjustments करणे....

भेटू....

रफिक

2011-04-07T09:00:00.002+05:30

नेहमीच माझ्या नशिबी गग्या सारखे नमुने नसतात.

परवा रूम वर गप्पांमध्ये मला एक जुना किस्सा आठवला. "एक बात पूछे? बुरा तो नहीं मानोगे?" नंतर कही महिन्यांनी रफिक भेटला. पहिल्यांदा भेटलो, तेंव्हा व्यवस्थित इंन केलेला चेक्सचा शर्ट घातला होता. बराच वेळ तोंडाचा चंबू करून आमचा अभ्यास करत होता. मग एक अत्यंत त्रस्त भाव आणून सांगू लागला, "Gentlemen can I take a minute of yours?"
"आयला इंग्लिश!!"
"I was here for a job interview, and have no money to go back."
मग मनात म्हंटला 'ट्राफिक सिग्नल आम्ही बघितलाय भाऊ'
पण तरी त्याचं सांगणं सुरूच...
"They dont give me the job, I came here from a long way just to hear this. Everyone is corrupt."
आता हा कधी पण पैश्यांची मदत मागणार, मी त्या हिशोबाने त्याला कसा टोलवायचा - हा विचार करून घेतला.
"What is your name?"
"आकाश"
"I am Rafiq."
"Okay Rafiq, nice to see you."
"Did you have your tea?"
"Thank you, I just had one."

"So where was I? yes, there are plenty of jobs out there, but you have to pay first to get the job. Its very bad for us. Everyone out talk money, It is very bad for us. If you have any such problem then go to ---- ke dargewale baba. Baba will solve your problem is one paisa. See even Baba talks money."

अरे भावा तुला सांगायचं काय आहे?
"Now I have to leave. मिलते रहना|"

हे बोलून तो निघून पण गेला! आरेच्या हा काय किस्सा होता?
दुसऱ्या दिवशी, रफिकभाई पुन्हा तिकडेच भेटले. आज शर्ट मळका होता.
"Good Morning Rafiq!"
"Aye Aakash!! Good Morning"
"Any more interviews?"
"I think, I'll go back home. I should earn some money to atleast buy myself a ticket. See even I have started talking money!"
तितक्यात एक गाडी पार्क करणाऱ्या माणसाकडे झेप घेत त्याने त्याची गाडी स्वच्छ करायचं काम मागितलं. थोडी मिन्नत करून मिळवलं.

मग त्याने एका रिकामी पाण्याची बाटली घेतली, जवळूनच त्यात पाणी भरून घेतलं. मग खिश्यातून एक चिंधी वजा रुमाल काढला आणि पाण्यात भिजवून भिजवून गाडी पुसू लागला.
मी तिथून निघालो.
"Aye Aakash!"
तिकडे हात चालूच होता.
"If I wash bikes like this, I can go home by tonight."
"Oh thats great. Goodluck with your job search."
"Shukriya!"

चालतांना माझ्या डोक्यात विचार आला, हा माझ्याशी बोलायला का आला होता? न ह्याने मला पैसे मागितले.
आला बोलला.
काल थोडा त्रस्त होता, आज जिद्द आहे.

आकाश

2011-04-06T11:00:00.000+05:30

पुण्याला जातांना कर्जत ते लोणावळा ट्रेनच्या दारात उभा राहून हवा खात उभारायला मला आवडतं.

आज दारात एक पोऱ्या बसला होता. अवतार बघून वाटत होतं, ह्याने अंघोळ करून २-३ आठवडे झाले असावेत. अंगात एक jacket घातलं होतं. दारात बसून नखं कुरतडत बसला होता.

मी जाऊन उभा राहता, त्याने मागे वळून विचारलं, "भैय्या आपको आगे उतरना हैं क्या?"

मी नाही म्हणून मान हलवली. "आप कहाँ तक जा रहे हैं?", मी पण मग विचारलं.

"पूना" उत्तर आलं.

मी पुन्हा हवा खात होतो.

थोडा वेळ असाच सरला. थोड्या वेळाने संकोचित होत मला विचारलं, "आप पूना में पढ़ते हैं?"

मग मी पण त्याच्याशी बोलू लागलो.

बोलण्यातून कळलं कि त्याचं पण नाव आकाश होतं. आकाश वाणी.

पण भाईनां प्रेमात धोखा भेटलेला, आणि घरी भावा बरोबर कसलीशी अन्न-बन्न करून हयंनी घर सोडून पळून जायचा मार्ग धरला होता.

आणि अपूर्ण शिक्षण झाल्याने आता नौकरी पण नाही. बिचारा सगळीकडून हारला होता. त्याच्या बोलण्यातून कळलं कि ह्याने २ दिवसांपासून काही खाल्लं नाही.

इकडे तिकडे वडे-वाला बघितला आधी, नेमका एक वडे वाला दिसला नाही. मग आईने बांधून दिलेले २ पराठे त्याला खिलवले.

२-३ घास खाऊन मग "घर का स्वाद" आठवला त्यांना.

आता ह्यांच्या समस्या माझ्या समोर उभ्या, अन त्यातल्यात आपली बाजू मांडलेली.

शिवाजी नगर ला उतरतांना त्याला पण उतरवला, तो पण शांत पणे उतरला, माझ्या मागे मागे आला.

त्याला त्याची जवाबदारी पूर्ण कर - असले उपदेश पाजले.

शेवटी काय बोलावं सुचत न्हवता. एक सिगरेट पाजली.

त्याला गेल्या २ दिवसाच्या त्याच्या उपाशी पोटाने मला काय बोलायचं होतं हे ताडलं.

मग, मला त्याच्या गावी येण्याचं आमंत्रण पण मिळालं. माझा नंबर लिहून घेतला.

"गाँव पोहोचते ही आपको कॉल करेंगे!!"

..... नक्की कॉल कर रे मित्रा.....

गग्या

2011-04-04T15:23:00.000+05:30

गग्या हे नाव प्रोफ. (प्रोफ. म्हणजे प्रोफेसरच, पण हे आमच्या एका मित्राचं टोपण नाव आहे! वास्तवात तो सी.ए करतोये, आणि आकडे-मोड त्याला चांगली जमते. मटका सेंटर वर आकडे-मोड मध्ये जो तरबेज असतो, त्याला प्रोफेसर म्हणतात! तर आशी आहे आमच्या प्रोफेसर ची कहाणी!) ने ठेवलाय. एखाद्या भजीवाल्याने बेसन कालवून, मग गरम तेलाच्या कढईमध्ये भजी तळायला टाकावीत, असा देवाने आमच्या गाग्याला टाकलाय. गग्या म्हणजे कोकणातल्या गावातून, पुण्यात शिकायला आलेला गोल गप्पा. (माझं असं मत आहे कि गाग्याच वर्णन करणाऱ्या विशेषणात "ड, ठ, ट, ढ, र" ह्यांचा वापर होऊ नये. गोल - मटोल गग्याला ते शोभत नाहीत.)

गग्याला खाण्या पिण्याची हौस फार. पण नेमकी त्याची ऑर्डर चुकते. आता बघा, मागच्या वेळी गग्याने कॅफे गुड लकला जाऊन बटर चिकन मागवलं. इराण्याच्या उपहार गृहात पंजाबी मागवण्याची हिंमत त्याचीच! तरी नशीब वडा सांबर नाही मागवला. मग गगोबा रूम वर येऊन आम्हाला म्हणे, "असला भंगार चिकन होता गुड लकला.....", "मी पैशे मोजतोये म्हंटल्यावर त्याने बरोबर नको का बनवायला?" एखाद दिवशी मी गग्याला उडप्याकडे दाल-बाटी खायला पाठवणार आहे!!

"साम्ब्या" आहे एकदम. पण आता त्याने असं काय केलं जेणे करून त्याच्या नावाने एक पोष्ट तयार करतोय, तर झालं असं कि आमच्यात पैश्यांचा व्यवहार नेहमीच होत असतो. तर त्याला त्या दिवशी ५० देऊन २० रुपये परत येणे, म्हणून थांबलो. तर हा भाऊ नोटेकडे टक लाऊन बघत होता. मग त्याला काय झालं विचारलं, "काय नाय रे, फोटो पाहतोये." मी पण मस्करीत विचारलं,"काय रे गांधीचं पूर्ण नाव काय होतं?" २० सेकंदानंतर उत्तर आलं, "महात्मा गांधी!" प्रोफ. ने कान टवकारले. मग आम्ही पंक्चर वाल्याने जशी ट्यूब फिरवून फिरवून पंक्चर शोधावं, तसं आम्ही त्याच्या 'cerebrum' मधलं पंक्चर काढू लागलो. आम्हाला कुठे माहिती कि ह्या ट्यूब मध्ये multiple पंक्चर आहेत. आधी नेहरू परिवाराचा उद्धार झाला. "इंदिरा गांधीचे वडील कोण?" उत्तर:"महात्मा गांधी" थोडक्यात इतिहासाचा बाजार उठलाय. "मला संग, झाशीच्या राणीचा प्रांत कुठला?" उत्तर: ४० सेकंदांनी आलं > "माहित नाही" "अरे आठवून तर बघ...." "झारखंड?" आता पर्यंत हसू आलं होतं, आता मात्र आमच्या कपाळाला चांगलेच टेंगुळ आलं होतं. मग आठवून आठवून आम्ही प्रश्न विचारायचे, आणि गाग्याने त्यांची उत्तरं द्यायची. भन्नाट उत्तरं मिळवण्याचं ठिकाण गावलं. "भारताच्या पश्चिम किनार पट्टीवर कोणता समुद्र येतो?" गग्या:"म्हणजे? गणपती पुळ्याचा!!" प्रश्नाच्या अश्या ठिकऱ्या कोणी उडवलेल्या का? आमचा ताज महाल मुंबईतून दिल्ली आणि तिथून पुढे आग्राला गेला. सुभाष बाबूंना नोबेल पुरस्कार मिळाला, सरस्वती नावाची नदी नसते, विजय तेंडूलकर आणि सचिन तेंडूलकरच नातं संपन्न केलं, सोनिया गांधी देशाच्या पहिल्या महिला president झाल्या. ओबामा अमेरिकेचा पंतप्रधान झालं, financial year १ जानेवारी ते ३१ मार्च मध्ये असतो. चिंध्या झाल्या. मग Einstein ने "बल्प" (बल्ब) चा शोध लावला. कौस्त्या समोर तर भारत १९४९ मध्ये स्वतंत्र झाला. फलाना फलाना......

आता जमलेल्यांना त्याचं हसू येत न्हवता, सगळेच सुन्न. "गग्या लेका तुझा अभ्यास झालाय का?" "नाही अजून, सुरवात केली नाही." अरे काय हा प्राणी....

एक महिन्यावर university ची परीक्षा आलीये आणि आमचा गग्या चिल्ल मारतोये! हा आयुष्यात काय करणार आहे ह्याचा गहन प्रश्न आता आमच्या समोर आला. गाग्याला काय आवडतं ह्याच्या नोंद आम्ही आता करतो. "गग्या तो ढाबा किंव्वा हॉटेल सुरु कर." "कोणी सांगितले नसते धंदे? त्यात लई कटकट असते." संध्याकाळी सगळे रूम वर जमले कि गप्पा ऐकायला मात्र गग्या हजर. गग्या नेहमी आपला मांडी घालून, कुबड काढून ऐकत असतो. मग विषय कितीही हलका फुलका असो, किंव्वा गहन असो. एखाद वेळी बोलायची इच्छा झालीच तर एखादा त्यातल्या त्यात चालू विषयाशी ताळ-मेळ नसलेला विषय चीवडतो. कधी कधी एखाद्याचं अनुकरण करतो. पण ते फक्त hair style, आणि appearance पर्यंत मर्यादित.

परीक्षेत मार्क कमी पडले तरी चालतील, पण कन्सेप्ट समजून घे. पण इकडे साहेब, दणादण चिठ्या बनवतात. आयुष्यात कागदोपत्री आपण सुशिक्षित झाल्याशी मतलब. आता रोज गाग्याला अवांतर वाचन करण्यासाठी आम्ही त्याला डिवचतो, पण त्यांच्या वाचनात मराठी मासिक "बया" सोडलं तर आणखीन काही येतच नाही.

आता मात्र मला गग्याचा हेवा वाटतो. आम्ही नसत्या उचापत्या करायला जातो, आणि मग मरत मरत जगतो. गग्या पहा, रोज सकाळी उठतो नाश्ता करतो, रूमवर परत झोपतो, मग मेसला जातो, थोडा बोलतो, अन झोपतो, संध्याकाळ झाली कि फिरून येतो, जेवतो, गप्पा मारतो, झोपतो! वाह कसलं सरळ आयुष्य! कदाचित मी माझ्या Neanderthal Man च्या जन्मात असाच असेन! तेंव्हा आणि आज मध्ये हा सगळा बदलाव आल्या मुळे आमचा गग्या मात्र संथ जीव म्हणून ओळखल्या जातो.

Barbed Wire

2011-04-03T11:20:00.001+05:30

विदर्भ प्रवासवर्णन - माचाफुको

2011-03-27T20:36:00.000+05:30

विदर्भ:

परत एकदा सेकंड क्लास स्लीपर कोचच्या एका साईड बर्थ वर तंगड्या पसरवून खिडकीतून येणारी हवा, दूर मावळता सूर्य बघत प्रवास! ह्या वेळी बरोबरीला कौस्तुभ आणि आदित्य होते. ताडोबा - अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाला भेट देऊन पुढे काय सुचेल तिकडे जायचं ठरवलं होतं.

पुढे वाचा >>

मेंढा लेखा :

काही दिव्सांखाली मोहन हिराबाई हिरालाल आणि देवाजी तोफा ह्यांनी लिहलेली एक पुस्तिका वाचली होती - "मेंढा (लेखा) - The village that declared that 'We have our government in Delhi and Mumbai, But in our village we ourselves are the government.'

ठरलं तर मग. मेंढाला जायचं.

पुढे वाचा >>

सहज शिवाजीपार्क

2011-01-25T03:58:00.001+05:30

सांगण्यासारखं काही विशेष नाही. थोडी हवा खायला शिवाजीपार्क ला गेलो. सोबतीला कॅमेरा.

कसली तर तयारी सुरु होती. पोलीस बंदोबस्त पण होता. २६ जानेवारी साठी असेल कदाचित. गेले दोन तीन दिवस खूप गोंधळ उडालाय. सॉलिड द्विधा अवस्थेत हाओ म्या. असो, परीक्षेचा नाट संपलाय. सुचलं तर लिहूच की!

क्रिकेटचा डाव चांगलाच रंगला होता. फेकी गोलंदाजी असो, किव्वा अडवा पट्टा फलंदाजी - आपल्याला मजा अल्याशी संबंध. साला उगाच मध्ये नियम ठुसून खेळाचा चुथडा केला. काही गोष्टी अश्याच गुंतल्या आहेत, म्हणून त्यात आता मजा येत नाही. झाडावरून कैरी पाडून, तिला तिखट मीठ लावून खायला जी मजा आहे; तीच मजा बाजारातून विकत आणलेल्या कैरीला येईल का? तसंच आडवे तिडवे मार्ग घेऊन काही करण्यात एक वेगळीच मजा. क्लिष्ठ भाषेत कदाचित - Out of the Box म्हणता येईल.

बरं ते सोडा.

लहानपणी कित्येक वेळा आपण हात धरून जायचो. त्या वेळी असा काही खास नाही वाटायचं. मोठं झाल्यावर एखाद्या लहान मुलाला असाच हात धरून नेतांना जो sense of responsibility येतो, बाप्पा.....

कदाचित sense of responsibility nurture करण्यासाठी मोठ्यांनी - लहानानंचा हात धरायचा असतो.

ह्या रंगाच्या डब्यांचा फोटो तर कलर काढला होता. पण आज B/W चा टोन सोडवा असं वाटत नाहीये. उगाच.....काही कारण नाही.....प्रत्येक गोष्टीला कारण असलाच पाहिजे का?

जर एखाद्या गोष्टी मागे काहीच कारण नसलं, अन तरी मी ते करून बघितलं. कदाचित मी ते करतांना त्यात माझे काही personal gains बघणार नाही, कदाचित मला त्यातून मोठा फटकापण बसू शकतो. देख लेंगे साले को!

असो, लवकरच भेटू.......

सवाई गंधर्व

2010-12-17T22:01:00.000+05:30

ह्या वेळी जमेल तितकं सवाई गंधर्वला जायचं ठरवलं.

लिहण्यासाठी खरच काही उरलं नाही.

तुम्ही अजून कधी गेला नसाल, तर नक्की जावा.

एक हॉर्मोनचा शोध

2010-12-07T11:39:00.000+05:30

मी अत्यंत फुकटचंद रिकामटेकड्या डोक्याचा आहे असं नाही. पण सालं सुचतंच असं कि मग ते पोस्ट करायची खाज, पोस्ट केल्या शिवाय जात नाही.

CAUTION: सभ्य भाषेची अपेक्षा ठेऊ नका.

तर ह्या वेळी बाब अशी आहे, मी मधे एक स्वखर्चात एक रिसर्च केला. रिसर्च म्हणजे नेमका काय केलं -
विविध लोकांच्या रक्ताचे नमुने गोळा केले. माणूस घरी असतांना, कार्यालयात असतांना, खरेदी करतांना, हागल्या-पादल्याला त्यांच्या रक्ताचे नमुने गोळा केले.
आश्चर्य म्हणजे एक नवीनच हॉर्मोन माझ्या नजरेस आला!
मी त्या हॉर्मोनचं नाव मग : "आई घाल्या हॉर्मोन" ठेवलं.
हा हॉर्मोन विशेषकरून माणसं रस्त्यावर गती पकडू लागल्यावर रिलीज होतो.
तसं पाहता, ह्या हॉर्मोनचं प्रमाण काही ठराविक नसतं, पण रक्तात मद्य, भिनलं असतांना हॉर्मोनचा असर जास्ती होतो.

नेमकं हा हॉर्मोन रिलीज होतो म्हणजे काय होतं ते बघा :
लोकांना आपण "रायडर" असल्याचा भास होतो. (आता मी कुठे म्हणतो कि तुम्ही बेजावाब्दारपणे गाडी हाकता)
.....थोडक्यात लोकं "रीतसर" गाडी चालवतात.

रिक्षावाल्यांमध्ये हा हॉर्मोन मुबलक प्रमाणात मिळतो, बस चालक ह्या होर्मोंचे बूस्टर आपल्या तंबाखू बरोबर मळून घेतात. (हो आम्ही अश्या बस चालकांची पीक कलेक्ट करून हे बोल्तोये.) अजून आमचा अभ्यास ग्लोबल झाला नसला, तरी आम्ही दावा करू शकतो कि तिसर्या दुनियेतल्या सगळ्या देशात हा हॉर्मोन आढळत असावा.

ह्या मागचं कारण शोधण्याचा प्रयत्न केला असतां आम्हाला समजला कि ते लोक आमच्या बापाचं काही खात नसल्याने असं होतं. म्हणूनच सगळ्यात जास्ती उत्तरं,"तुझ्या बापाचं खातो का?" ह्या category मध्ये नोंदवल्या गेले.

हॉर्मोन रिलीज होण्याचा आणि बुडाखालच्या गाडीचा काही मात्र संबंध नाही. माणूस हायाबुसा वर बसलेला असो, किंवा सनी झिप वर. आपल्या मागे कोणाचा हात आहे, ह्या वरून हायपर किव्वा हायपो सिक्रिशन ठरतं. नंबर प्लेट वर महाराजांचा उल्लेख असेल तर त्याच्या हॉर्मोन लेवेल थोड्या जास्ती असण्याची शक्यता असते. पण जर नंबर प्लेट वर "डॉली, मोनाली, जानू, आशिक, mom says no girls" असं काही लिहला असेल, आणि रायडर ने मर्क्युरी चा गॉगल "टाकला" असेल, तर हॉर्मोन चा विचार करूच नका; आधी गाडीची चावी काढा, handle lock करून गाडी main stand वर लावा. तुमची चूक नसतांना कशाला गाडीचा inssurance क्लेम करायचा?

शेवटच्या टप्प्यात आम्ही काही landing gear मध्ये गाडी चालवणार्यांना विचारलं. अजून आमच्या अंगाचे काही भाग सुजलेले आहेत, आणि डोकं बधीर!

माचाफुको अब तेरा क्या होगा?

2010-11-08T07:56:00.001+05:30

सौरभच्या ब्लॉग वर एक प्रवास वर्णनची सिरीज सुरु झालीये!

वाचण्यास क्लिक करा!

द्राविडी प्राणायाम - दिवस पहिला

द्राविडी प्राणायाम - दिवस दुसरा

द्राविडी प्राणायाम - दिवस तिसरा

द्राविडी प्राणायाम - दिवस चौथा

द्राविडी प्राणायाम - दिवस पाचवा

द्राविडी प्राणायाम - दिवस सहवा

द्राविडी प्राणायाम - दिवस सातवा

द्राविडी प्राणायाम - दिवस आठवा

द्राविडी प्राणायाम - इतिश्री

बघा तर माचाफुकोचं काय होतं ते!!

रहस्यभेद

2010-10-26T03:14:00.000+05:30

५ ऑक्टोबर रोजी संध्याकाळी ०८:३३ वाजता रजनीकांत बाळ ठाकरेंना भेटला, हि भेट साधारण ४० मिनिटे चालली.

५ ऑक्टोबर रोजी अंदाजे संध्याकाळी ०९:१५ वाजता बाळ ठाकरे अस्खलित तामिळ बोलू लागले!

वीकेंड गेटअवे 002

2010-10-11T19:01:00.000+05:30

केतन बरोबर शटर उडवायला भूकुम जवळ गेलो.....लिहण्यासाठी काही नाही :(

आणि उगाच मी स्विफ्ट ची लाल केलीये!

वीकेंड गेट अवे

2010-10-01T04:00:00.010+05:30

गेल्या रविवारी शहराबाहेर फेरफटका मारला, लागे हात कॅमेरा होताच. चालत्या गाडीतूनच शटर उडवला. माफ करा, सध्या वाचायला अशुद्ध लेखन पुरवू शकत नाही... :) लवकरच एखादा पोस्ट टाकीन (हा माझा विचार आहे.)

अजून काही फोटो आहेत, टाकीन निवांत. (प्रोफेसर ला blogging चा नाद लावला पाहिजे)

पुण्यातली एक संध्याकाळ

2010-09-30T18:10:00.000+05:30

काल भले ही पुण्यातली रौनक कमी वाटत होती, तरी सूर्यास्त कुठे ही कमी पडला नाही.

सिरीयल इथे संपत नाही

2010-09-25T10:12:00.000+05:30

सिरीयल इथे संपत नाही, कुंकू नंतर लज्जा येते
कोसंबी संध्याकाळी गातो, तुझ्या पायी मी ते पहिले
सिरीयल इथे संपत नाही..

ते vamp चे बघणे इर्षेचे, ती कुटिल हास्याची माया
कार्यक्रम बघून थकलो आपण, तरी उद्या पुन्हा बघावा
सिरीयल इथे संपत नाही....

ते बोल दुष्ट आणि भडकपणाचे, दिवस बिघडवून गेला
(कुंकू मधल्या) जानकीच्या मूर्खपणा बघून येते मजला दया
सिरीयल इथे संपत नाही

ह्या दुनियेतील अवघ्या घरातील गुणगुणते दुखं आहे
हे संपता संपत नाही रटाळ पण सिरीयलचे
सिरीयल इथे संपत नाही.

(ग्रेस ची माफी मागून)

मधे सुट्ट्यांमध्ये मी टी.वी ला एक्स्पोझ झालो. काय भयंकर कार्यक्रम दाखवतात हो....

एक कुंकू नावाची सिरीयल आई बघते, त्यात मृण्मयी देशपांडे - जानकी नावाची प्रचंड मंद भूमिका निभावतेय.

ह्या जानकीची खासियत म्हणजे, तिला पहिल्या झटक्यात काहीच झेपत नाही.

मग तिची पहिली लाईन - "तुम्ही काय बोलताय मला काहीच काळात नाहीये."

अशा सिरीयल बघतांना आश्चर्य वाटतं. मनोरंजन म्हणून कोणा तिसर्याच्या घरातली लफडी बघण्यात कसला आनंद?

माणसाची आवड इतकी का खालावली?

ह्या सिरीयल पासून मुक्ती म्हणून मग तो कॉमेडी शो लावला.

आजकाल कॉमेडी बघणं म्हणजे एक उदाहरण देतो -

तुम्हाला एक १० चाकू दिले, ह्यात किमान ९ तर बिन धारेचे असणार.

तेवढ्या एका धारवाल्या चाकू साठी उगाच ९ बोथाड चाकू सहन करावे लागतात.

कधी कधी तर १० पैकी १० चाकू बोथाड असतात.......नॉन-सेन्स साला.

त्यात भर म्हणजे २-३ भोचक पोरं असतात कॉमेडी करायला.

ठीक आहे मान्य आहे कि हि पोरं स्टेज-फिअर न बाळगता कार्यक्रम सदर करतात.

पण मी हे मनोरंजन म्हणून का बघावा. कॉमेडी सर्कस नावाच्या कार्यक्रमात एक भोचक पोट्टी - सलोनी.

राहून राहून वाटतं हिला २ चमचे शेंदूर खाऊ घालावं आणि गप्प गुमान तिला वयाला शोभेल असा वाग म्हणावं.

मग येतात गाण्याचे कार्यक्रम. कधी लहान मुलं, तर कधी मोठे लोक. गाण्यांच्या स्पर्धा १२ महिने पाहायला मिळते.

हे भल्या माणसांनो, घर बाहेरची स्पर्धा कमी आहे का? म्हणजे दिवसभराची झुंज गोड करायला, डझनभर गाणाऱ्या माणसांची स्पर्धा बघावी.

सरळ एक ६-६ पोरांना बोलवा आणि एक एक आठवडा फक्त गाऊ देत त्यांना.

कशाला हवी स्पर्धा, आणि कशाला हवे ते एलिमिनेशन.

न्यूज लावा. कृत्रिम रंग असलेला कलिंगड, जबरदस्तीने पिकवलेले आंबे, झेंडूचा रस लावलेलं खरबूज आणि गळ्यात खाजवणारी मोसंबी.

वाह सामान्य ज्ञानात काय भर पडली! हे दाखवून समाधान नाही होत म्हणून मग सिरीयल मधे काय सुरु आहे ते हि दाखवतात.

थोडक्यात "back to square one" आणि आपण तेच द्वेष, इर्षा भडभडून दाखवणाऱ्या मालिका बघत वेळ मारतो.

बाबा तर म्हणतो - बातम्या नसतील तर सरळ तसा एक स्क्रोलर टाकावा - "आज काही विशेष बातम्या नाही"

साले शेवटी सगळे टी.आर.पी मिळवण्याची खटाटोप.

आणि आपण ते का बघतो आपल्याला हि नाही माहिती.

मग अशा परिस्थितीत टी.वी विकायच्या टोकाच्या निर्णयावर पोहचू नका.

मनोरंजनासाठी जाहिराती बघा!

आजची पहाट

2010-09-23T09:04:00.000+05:30

काल विसर्जनाच्या गोंगाटातून निसटलेली एक पहाट, चंद्राने माहोल तयार केला होता. नेमके ढगांचा कापूस कुठूनसा उडत आला....

तरी, तुम्हा सर्वांना "सकाडी-सकाडी" गुड मॉर्निंग!!

आजचा दिवस....

2010-09-20T01:33:00.002+05:30

आज बझ्झ वर कांचन-ताईचा पोस्ट - "चोरी पे चोरी " वाचत होतो. त्यात शेवटची नचिकेतची प्रतिक्रिया होती - "एक पर्याय असाही आहे की आपल्या पोस्टमधला काही भाग मधूनअधून गूगल सर्च करत रहायचा." सहज मजा म्हणून मी एक - दोन पोस्ट मधले काही भाग गूगल करून बघितले! आश्चर्य - माझेही काही पोस्ट मला न कळवता एका-दोघांनी रिप्रोड्यूस केले होते.

मग मला हसू आलं -

सौरभ म्हंटला कि त्यांना एक मेल कर, आणि कळव.

मनात आलं मेल मध्ये लिहावं - "हम अभी तक जिंदा है"

मग म्हंटल असू देत कशाला उठा - ठेव. कुठलं मोठं साहित्य लिहलं आहे.

पण मग लक्षात आलं कि मी पण सौरभ, केतकी, दगडू, दीप्ती च्या प्रतिक्रिया आणि अभिप्राय वाचून भारावून जायचो.

पुढे लिहण्यासाठी हुरूप यायचा.

मग लिहायला काही सुचत नसेल तर एखाद्या किस्स्याला फोडणी टाकून पोस्ट करायचो. (मी मसाला नाही बोललो, फोडणी बोल्लोये हे लक्षात घ्या)

क्यों ना - स्वतःच्याच एखाद्या अश्या पोस्ट च्या प्रतिक्रियेत लिहावं -

"काय टुकार लिखाण आहे"

स्वतःच्याच ब्लोग पोस्ट वर हे लिहायला माझ्या बापाचं नाव करमचंद नाही.

पण स्वतःच्याच एखाद्या पोस्ट चे धिंड काढायला मजा येईल नाही?

मग थोडासा अहंकार कुरवाळत, हळूच एखाधी हास्याची उकळी लपवत थोडी शब्दांची जुळवा जुळाव केली.

आणि किलिक केलं सबमिट.

मला माहिती नाही, कि मी हा पोस्ट का कंपोज करतोये?

कोणाची नावं टाकणार नाहीये, ना कोणाच्या ब्लॉगचे पत्ते. ना कुठले पुरावे, ना रजनी-देवा कडे शिकायत.

रोज एक पोस्ट टाकायचा चास्काच लागलाय जणू.

आज रजनीकांत बद्दल लिहून तेच ते पणा आला, म्हणून विषय-पालट केला.

मगाशी एकाचा रिप्लाय आला -

मग थोडी मेलांची (मेल चं अनेक वचन) देवाण घेवाण झाली.

कोण जाणे कदाचित आमची मैत्री पण होईल.

उद्या पासून त्याच्याही प्रतिक्रिया येणं चालू होईल.

वाट बघतोये रे मित्रा!!

रजनी भक्तीचा राजमार्ग

2010-09-19T00:33:00.000+05:30

आज रजनी देवा बसवण्याचे नियम लिह्ण्यापेक्षा जरा गप्पा माराव्या म्हणतो. रोज नियमावली पोस्ट करत राहिलो, तर हि भक्ती उर्फ परंपरा थोडी रटाळ वाटेल.

आता सुरवात आभार मानून करतो. स्टार गोल्ड ह्या वाहिनीने आमच्या विशेष मागणीवरून आज देवाजींचा "शिवाजी - द - बॉस" दाखवण्या बद्दल, तमाम रजनीकांत भक्त स्टार गोल्डचे आभारी आहेत.

बऱ्याचदा आम्ही देवाजींच्या भक्ती - योगाचा आस्वाद घेत असतांना त्यांच्या महत्तेत बुडून जातो.

नास्तिकांना देवाजींची महत्ता हा थट्टेचा विषय वाटतो, तुम्हाला आज काही माझे विचार मांडतो.

देवाजींची कर्म असे बंधनकारक आहेत, कि हा प्रांत कसा बांधल्या जातो बघा -

आपण देवाजींचे चित्रपट बघतो, संत चीरांजीविंचे, संत नागार्जुन, संत एन.टी राम राव जुनियर ची चित्रपट पण बघतो. जरी देवाजी आणि इतर संत वेग-वेगळ्या भाषेतल्या चित्रपटांमध्ये अभिनय करतात, तरी आपण ह्या सर्व चित्रपटांना साउथ - इंडियन चित्रपट म्हणून ओळखतो. हाच तो माझा मुद्दा! आपल्याला आंध्र, कर्नाटक, तमिळ नाडू सगळा एक कॉम्बिनेशन प्रांत वाटतो. कोणी मद्रासी नाही, कोणी आण्णा नाही. आपल्यासाठी सगळे साउथ इंडियन! सगळे एक!

आपल्याला बुवा भेद भाव आवडत नाही. राज ठाकरेंना देवाजींची दीक्षा दिल्यास सरकारी मालमत्ता न पेटता आपल्या सेवेत हजर असू शकते.

(** नोट: नागार्जुन, चिरंजीवी हे रजनी देवाचे भक्त आहेत. ह्यांचा उल्लेख संत म्हणूनच करावा. देवाजींनी स्वतः संत नागर्जुनला स्वप्नात दर्शन देऊन आपले I.I.T चे शिक्षण संपवून मग M.I.T - अमेरिका येथून करण्याचा सल्ला दिला.)

देवाजीचं मानणं आहे कि माणसांना माणसा सारखं वागवा. मानवहित बघून एखादा निर्णय घेतात. एक महान अभिनेता झाल्यावर पण नखभर अहंकार दिसून येत नाही.

ह्यामागचे कारण असे कि देवाजी आधी carpenter होते मग कुली अन मग कंडक्टर मग अभिनेता आणि सरतेशेवटी देव (ह्याच जन्माबद्दल बोलतोये मी). आता इतके काबाडकष्ट करून आलेला माणूस आपण लोकांना किती जवळचा वाटतो. देवाजींकडून शिकून घेण्यासारखे तसे खूप काही आहे. युवा पिढीसाठी शिक्षणाच्या सोयी उपलब्ध करून तर दिल्याच पण सोबत शिक्षण मोफत देण्यात येतं. देवाजी असे एक दिव्या पुरुष आहेत ज्यांच्याकडे माणुसकी स्वच्छ किरणांसारखी आहे.

ढगात राहणाऱ्या देवांच्या छुट-पुट लढाई झगड्यात पानं च्या पानं भरली, पण रजनीच्या लढाया छुट-पुट नसतात आणि त्या लढाईची नोंद कागदावर करण्या ऐवजी त्याचा एक सिनेमा काढतात. ह्या मागचं कारण असं कि रजनीशी पंगा घेणारा हा अडाणी जातीचा असणार, अन अश्या अडाण्याला लिहून दिलेलं कसं समजणार? मग ह्या दुश्मनांना चेतावणी देण्याकरिता सिनेमा काढावा, किमान चित्रातून तरी दुश्मनांना अक्कल येईल. हा इतका पूर्व विचार देवाजींनी केलेला असतो.

आता तुम्हीच सांगा हे सर्व गुण असलेल्या मानव-आकृतीला तुम्ही काय म्हणून संबोधित कराल?

मला विचारल्यास मी क्षणभरही विचार न करता अचूक उत्तर देईन - देव!!

रजनीकांत व्रत - प्रसाद आणि नैवेद्य

2010-09-17T23:32:00.000+05:30

काल रात्री एक सुखद स्वप्नं पडलं. देवाजींच्या भक्तीत सध्या आम्ही ज्या डुबक्या लावतोये, त्या ओघात एक रजनी मंदिर उभारण्यात आलं. ह्या भव्य सोवळ्यात साक्षात देवाजी स्वतः प्राण प्रतीष्ठानासाठी आले असतांना आमच्या मस्तकावर हात ठेऊन रजनी देवाने आम्हाला आशीर्वाद दिला. ह्या पुढचं मात्र काही आठवत नाही. अचानक डोळ्यांसमोर उजेड पसरला, डोळे उघडले तर अजून बाहेर अंधार होता आणि खोलीचा दिवा बंद होता.

आज आपण प्रसाद काय असावा - हा विषय छेडू या!

प्रसादात च्युईंग गम असणं जरुरी आहे.

तीर्थ म्हणून फळांचा रस किव्वा दही उत्तम.

नैवेद्य विशेष करून चिकन अथवा मटणाचे प्रकार असावेत (देवाजींचे आवडते)

देवाजींचे आवडते शाकाहारी पदार्थ असे दिसले नाही कुठे आम्हाला, पण आम्हीच सहमती देतो तुम्ही छानशी बटाट्याची भाजी (वरून कोथिंबीर भुर्काव्लेली) आणि पुरी हा नैवेद्य दाखवावा.

प्रसादाचा आस्वाद घेतल्या नंतर कॉफी नक्की प्यावी. (लहान मुलांनी दूध आणि शराब्यांनी आयरिश कॉफी)

धुम्राकाष्टिका एका वेगळ्या डबीतून पेश करावी, आणि चिलीम वर मजल मारू नये. ताबा ठेवायला शिका.

नैवेद्याच्या ताटा खाली, नुकतंच ठरलेलं भारतीय रुपयाचं चिन्ह पाण्याच्या बोटाने काढावं. (हो ते चिन्ह पण देवाजींच्या नावातील पाहिलं अक्षर लक्षात घेऊन निवडलं आहे)

मग त्या चिन्हावर नैवेद्याचं ताट ठेऊन, त्या भवती पाणी फिरवावं.

"ॐ नमो रजनिदेवोः नमः"

चा उच्चार करून प्रसाद ग्रहण करावा.

सरते शेवटी चुईंग गम वाटून पूजा गोड करावी.

स्त्रियांसाठी रजनी-व्रताचे सोवळे

2010-09-17T21:38:00.000+05:30

दीप्ती ने उचित प्रश्न उचलल्या मुळे आज हा पोस्ट कालच्या पोस्टचं extension म्हणा.

स्त्रियांसाठी रजनी व्रताचं सोवळं -

लहान मुलींसाठी:

लांब पायघोळ लेहंगा, दोन वेण्या, कपाळावर अंगारा, आणि व्रताचे १२ दिवस मोठ्या समजूतदार म्हातारीच्या तोंडचे वाक्य फाड फाड बोलत राहणे. (लहान मुलींसाठी इतकाच सोवळं पुरे)

मुलींसाठी (वय वर्ष १८ ते २८):

तोकडे कपडे! स्कर्ट मात्र बेंबी खाली घालणे. (तुमच्या रुंदीचा विचार करू नका. (स्ट्रेच मार्क्सचा पण विचार सोडा)

अर्धा चेहरा झाकल्या जाईल असा गॅागल घालणे (दिवस असो कि रात्र)

कानात काना पेक्षा मोठी झुमके. वागणूक मात्र अगदी अल्लड असावी.

थोडक्यात कल्पना आलीच असेल. आणखीन लिहायची गरज मला वाटत नाही.

तरी तुम्हाला असले तोकडे कपडे घालणं लईच वंगाळ वाटत असेल, तर

चक्क-मक्क साडी, कडक तकडबंद वेणी आणि पैंजण, बांगड्यांची कमी पडू नये.

हा पोशाख वय वर्ष ४० पर्यंत घालू शकता.

चेहऱ्यावर मात्र विनम्रता ओथंबून वाहणारी असावी.

काही झालं (बरं-वाईट) कि रजनीकांत समोर डोळ्यात अश्रू आणून हात जोडून नमस्कार करणे.

४० च्या पुढील स्त्रियांनी चक्क मक्क साड्या नेसण्याची हौस विसरून, सोबर साड्या नेसावया.

आणि लहानग्यांवर रजनी भक्तीचे संस्कार करावे :)

तसं पाहता स्त्रियांसाठी काही कडक नियम नाहीयेत, पण तरी तुम्हाला त्यात काही भर टाकायची झाली तर जरूर टाका.

पण वर दिलेले नियम मिनिमम requirement आहे.

रजनीकांत व्रत आणि त्याचं सोवळं

2010-09-16T21:44:00.002+05:30

हं, काल आपण नमस्कार करण्याची पद्धत आत्मसात केली.

शंका आणि सूचना प्रतिक्रिया म्हणून नोंद करा. निषेध नोंदवण्यासाठी सिस्टम शट डाऊन करा.

आजचा विषय रजनीकांत ची पूजा करतांना पाळायचं सोवळं घेऊ -

हे पहा देवाजींना काळा रंग आवडतो, आणि पांढऱ्या रंगाचा कुर्ता परिधान करायला आवडतो.

तरी पण आरतीच्या वेळी रिक्षावाल्याचा शर्ट (बिल्ला असला तर सोन्याहून पिवळ)

लुंगी > निळ्या, जांभळ्या रंगाची असावी. (चौकड्याची असणं गरजेचं)

गळ्यात पिवळा / लाल रंगाचा रुमाल पाहिजेच. (satin चा असला तर तुम्ही रजनी देवा च्या एक पाऊल जवळ आहात)

गॅागल डोळ्यासमोर नसला तरी रजनीकांत पद्धतीने देहावर झुलत ठेवावा.

रजनी व्रत करत असाल तर व्रताचे १२ दिवस झग-मग कपडे घालावेत!

अगदी ३ पीस सूट घातला असला तरी, गमछा घेण्यात काही चूक नाही.

केस रंगवणे हे देवाजींना मंजूर आहे.

स्वामी संकेतानंद जसे म्हणतात कि अंघोळ करणे व दाढी करणे हे झरुरी नाही.

त्या बरोबरच काही साहित्य असणं गरजेचं आहे.

खिश्यात एक माचीस, टूथ-पिक, सिक्का (नाणं) असलीच पाहिजे.

काना वर बिडी / सिगारेट खोचावी.

अंगठ्या आणि चेन आपल्या आवडी प्रमाणे घाला.

रजनीकांत बसवतांना मखर मात्र हिमालयातील हिम आच्छादित शिखर ठेवा. हिमालय हि त्यांच्या आवडत्या जागांपैकी एक आहे बरं का!

रजनीकांत च्या नावाने MIND IT आण्णा!!

रजनी देवाला नमस्कार कसा करावा

2010-09-16T01:18:00.000+05:30

आज खरंतर टी.व्ही वरच्या फाजील कलाकारांची मस्ती आणि त्यांना आदर भावनेने त्यांना जमू शकणारे इतर धंदे सुचवणारा ब्लॉग लिहणार होतो.

पण रजनी देवाजींची आज्ञा झाली, "घेतलेलं काम असं सोडू नकोस" ताबडतोब ड्राफ्ट डिलीट करून टाकला मग!

तर आजचा विषय रजनीकांत देवाजींना नमस्कार करायची शैली कशी असावी.

थोरा-मोठ्यांचा आणि पोर-टोरांचा विचार करता, नमस्कार - देवाजींच्या शैलीचा ठेवणीतला कठीण जाईल. सर्वांना जमेल असं नमस्कार!

अशा पद्धतीने रजनी देवजींना नमस्कार करावं -

उजव्या हातच्या तर्जनी व अंगठ्यात डाव्या कानाची पाळी धरून, जिभेचा टोक चावून, मग तसाच हात खाली घेऊन हृदयावर ठेऊन हलकेच वाकून नमस्कार!!

हि झाली कृती, पण आता तुमचे भाव डोळ्यातून दिसले पाहिजे! जाऊन एखाद्या मनसे च्या वाढीव कार्यकर्त्याला राज "साहेब" म्हणतांना बघा. हेच भाव डोळ्यात आणायचे आहेत हे लक्षात येईल.

नमस्कार करायची काळ वेळ नाही. अगदी देवाजींच्या नावाचा उचार कानावर पडताच नमस्कार करण्याची प्रथा आम्ही पडली आहे. अगदी स्वमुखातून जरी देवाजींच्या नावाचा उच्चार झाला तरी पण.

वंदन म्हणून उडती चुम्बंने, सलाम, डोळे मिचकावणे किव्वा धुम्र-काष्टीकेच / चैतन्य कांडीचे प्रज्वलन चालेल.

अखेरीस आपले वंदन पाठवलेले आहे!!

रजनीकांत बसवायच्या मागची श्टोरी

2010-09-14T19:28:00.006+05:30

गणपती बसले!

गोंगाटाचे दिवस आले!

आता गणपतीच्या नावाखाली रस्त्यात मांडव उभे करता येतात. लाउड-स्पीकर पण सुरु ठेवता येतो.

रहदारीचा किस्साच उदास होतो. असो.....मला काय चुगली करायची नाही. पण माझं म्हणणं आहे कि थिल्लरपणा करायचाच आहे, तर ते पण चाखत-माखत का?

संपूर्ण आस्वाद घेऊ यात कि!

मग रजनीकांत बसवायची आयिड्या आमच्या डोक्यात फुलली.

प्रोफ. सौरभ, संकेत ने आता हि आयिड्या पिकवायला घेतली.

एखादा कार्यक्रम करायचाच तर मग काही कमी नको पडायला.

तुम्हाला पण काही सुचत असेल तर नक्की सुचवा.

काम भरपूर आहे, रजनी देवाचे भक्तीगीतं मिळवण्या पासून पोथी आणि कथा लिहण्यापर्यंत.

स्वामी संकेतानंद ने पुढाकार घेऊन आरती रचली आहे.

ज्या सपाट्याने रजनीदेवा मराठी ब्लॉग विश्वात झळकतायत,

तुमच्या घरी रजनीकांत बसवण्याची वर्गणी मागायला आलेली पोरं बघून दचकू नका.
स्वामी संकेतानंद च्या creativity चा आस्वाद घेण्यासाठी क्लिक करा

घडामोडी काही थांबणार नाही, लिहावं तितकं कमीच असेल.

पण एक गोष्ट निश्चित्त - आता मांडवाच्या मागे लपून पत्ते कुटायची गरज नाही!

वर्सोवा बंदर - फोटो

2010-09-14T01:16:00.000+05:30

खूप दिवस झाले, पहाट बघितली नाही.

घरून सहज निघालेला मी, वर्सोव्याला जाऊन पोहचलो.

परत येतांना फोटोज बरोबर एक-दोन कोळींशी ओळख घेऊन आलो.

एकाने मग "गरवायला दर्यात" मला न्यायची ऑफर दिली.

मला पण समुद्रात मासे मारी करायला जायची इच्छा होतीच!

रजनीकांत आरती - संकेत ची कमाल!

2010-09-13T22:48:00.000+05:30

काल रात्री संकेत भौ ला रजनीकांत बसवायची कन्सेप्ट सांगितली, नेमकी रजनी देवाची आरती वर आम्ही अडकलो. संकेतने लगेच आरती ची जवाबदारी घेतली!
आज लॉग-इन केलं तर संकेत भौ ने धृपद तयार केलंच होतं!
मराठी आरती अजून तयार होत आहे. सध्या हिंदी आरती गोड मानून घ्या!
रजनी देवाचे चित्रपट तरी कुठे मराठीत आलेत? (राजसाहेब हा तुमच्या साठी इशारा नाहीये, कृपया दुर्लक्ष करा)
(रजनीकांत चे चित्रपट मराठी मध्ये डब झाले तर प्रभात ला प्रीमियर शो बघण्यासाठी मी पहिला असेन! :p )

तर हि आहे रजनी देवाची आरती!

जयदेव जयदेव जय रजनीकांता |

गुंडों का तू फोड़े हैं माथा .. जयदेव जयदेव ||१ ||

दस गुंडों को तुने एक ऊँगली से धो डाला

गरीबो की ज्योति और जुल्मियो की ज्वाला

तेरे जलवे से कोई नहीं बच पाता ||२||

जयदेव जयदेव.....